sandra roobaert

Ik kreeg het boek meer dan tien jaar geleden van een vriendin die schilderde en zong: ‘The Artist’s Way’ van Julia Cameron. Het bleef lang in mijn kast staan, tot ik het uiteindelijk las en me met tussenpozen twee keer door het 12-wekenprogramma van opdrachten en teksten werkte dat Cameron enkele decennia geleden creëerde om mensen te helpen ‘de kunstenaar in zichzelf te (her)vinden’. Sinds ik dat deed volgde ik een meerjarige schrijfopleiding, werden gedichten die ik schreef opgemerkt / bekroond / gepubliceerd en debuteerde ik als dichter.

Allemaal te danken aan Julia Cameron? Een één-op-één oorzakelijk verband is er denk ik niet. Bij artistieke creatie spelen nu eenmaal veel factoren een rol, én een dosis geluk. Feit blijft wel dat ik bepaalde Cameron-gewoonten probeer te behouden. Veel minder gedisciplineerd dan zij voorschrijft, maar wel met enige regelmaat.

Eén ervan is de zogenaamde ‘artist date’ of ‘kunstenaarsafspraak’, een wekelijkse afspraak om de kunstenaar in je te prikkelen en verwennen. Met de benaming heb ik moeite. Ik kan mezelf intussen wel ‘auteur’ of ‘dichter’ noemen, maar ‘kunstenaar’? Ik zou het eerder een ‘zuurstofdate’ noemen, omdat het precies dat is wat het doet: het levert mentale en creatieve zuurstof, doorbreekt sleur en spreekt mijn verbeelding aan.

Hoe ziet een zuurstofdate eruit? Je bent alleen, dit is een afspraak met jezelf. Je gaat het huis uit. Je gaat van de gebaande paden af, niet naar het park waar je elke dag je hond uitlaat. Je hebt niet per se een perfect uitgewerkt plan. Misschien stap je gewoon in een trein naar ergens en zie je daar wel welke zuurstof er te vinden is. Je beseft dat niemand precies weet waar je je nu bevindt. Des te beter.

Zuurstof is zowel te vinden op natuurplekken – bos, heide, duinen, rivier, zee – als op cultuurplekken: kerk, museum, onbekende stad, bibliotheek, tweedehandswinkel, jazzcafé, bank op een plein, koffiebar … Zuurstofdates hebben te maken met ontdekking, kleine avonturen, de verrassing van het onbekende, het verlaten van het vertrouwde, het volgen van je gevoel. Deze straat of die daar? Het pad dat naar boven leidt of dat naar beneden? Wat ligt er achter die deur en durf je daar te gaan kijken?

Een zuurstofdate is geen entertainment, geen aanstellerij van artistiekerige types. Het is ook geen verplicht nummertje en geen deal om aan inspiratie te komen. Je kan niet verwachten dat als je maar netjes voor die wekelijkse date zorgt de creatieve flow vanzelf blijft stromen.

Het is meer een erkenning dat creativiteit een staat van genade is die je niet kan afdwingen, maar waar je wel openingen voor kan maken. Door het weefsel van het dagelijkse, praktische, resultaatgerichte tijdelijk te scheuren. Jezelf toe te staan om spelend met ruimte en tijd om te gaan en bereid te zijn op zo veel mogelijk plekken schoonheid te vinden. Soms zal je geen schoonheid vinden, soms zal je je afvragen waarom je uitgerekend naar deze plek moest, soms voel je je gefrustreerd in plaats van geïnspireerd, leeg in plaats van licht of vervuld. Dat hoort erbij.

Nog een reden waarom ik de naam ‘kunstenaarsafspraak’ niet zo geschikt vind? Als je het zo noemt, werp je een drempel op: dit is iets voor kunstenaars, of minstens voor mensen die creatief werk doen. Ik zou het iedereen aanraden. We hebben allemaal zuurstof nodig in de zin van: tijd met onszelf, speeltijd, tijd om onszelf te vernieuwen door dingen te zien en doen die we op de meeste dagen niet zien en doen.

Neem je agenda, plan die zuurstofdate. Bedenk pas wanneer het moment aanbreekt wat je precies gaat doen. Of maak een plan en gun jezelf de vrijheid om er op elk moment van af te wijken.

(De foto’s bij dit artikel zijn gemaakt tijdens zuurstofdates.)