Spring naar inhoud

sandra roobaert

    • Blog
    • Boek mij!
    • De inventaris van wat blijft
    • Dichter&Dichter
    • Over mij
    • SchrijfTijdlijn
    • Welkom!
  • Afdwaleritis

    Terechtkomen in een zinkgat van afdwalen, lethargie en ‘niets’ doen, ken jij dat ook? Een soort modern oblomovisme. In mijn geval is het een kluwen van te weinig buitenlucht en beweging, te veel suiker en tegelijk te weinig aandachtige stilstand. Het vreemde is dat ik het wel voel en zie gebeuren, maar ik ben dan van een helling beginnen rollen en mijn remmen zijn om zeep. Het proces voltrekt zich. Resultaat: ik lijk op een kwal in het troebele water van een verwaarloosd aquarium. Altijd dezelfde doelloze rondjes zwemmend. Wil ik eruit komen, dan moet ik me tot het uiterste inspannen om opnieuw een zoogdier te worden.

    Nu denk ik niet dat ik de enige op deze aardkloot ben die aan dit fenomeen lijdt, maar wanneer ik er middenin zit, kan ik alleen maar denken aan mensen die nooit, maar dan ook nooit last van afdwaleritis lijken te hebben. Altijd bezig, altijd op schema, altijd een antwoord binnen de dag, tonnen daadkracht en energie en dat alsof het hun inherente natuur is. Ik kan zulke mensen mateloos bewonderen, maar ook ronduit kwaad worden omdat ze bestaan en mij die ergerlijke spiegel voorhouden. Waarom kan ik niet zo zijn? Ik schaam me rot en ook dat helpt niet meteen om uit mijn aquarium te kruipen.

    En dan komt de volta en ontdek ik plots de fantastische voordelen van die vage ziekte die mij met enige regelmaat overvalt. You wish. Ik zie ze niet. Het cliché van creativiteit die enige chaos, de nodige omtrekbewegingen en een licht modderige ondergrond nodig heeft om zich te manifesteren? Dat van de kunstenaar die gedijt in z’n innerlijke woeste hoogten en laagten en z’n rommelige atelier? Ik geloof er niet in. Dat wil zeggen: voor mezelf. Ik vind het altijd geweldig, van die foto’s van auteurs in hun schrijfhonk met stapels boeken en papieren op de grond, op tafeltjes, stoelen, op hun hoofd en onder hun oksels. Zelf functioneer ik niet in zogenaamd gezellige rommel. Ik ben ook helemaal niet van het creatieve genie met alcohol en andere middelen en een soort excentrieke gekte. Daar heb ik een te saai, nuchter kantje voor.

    Het evolutionaire voordeel van afdwaleritis voor iemand als ik, met matig talent en enige creatieve output, heb ik nog niet ontdekt. Het lijkt me eerder te maken te hebben met een defect gen en ik heb geen idee van welke kant het in mijn geval komt, want mijn beide ouders waren/zijn toonbeelden van werklust en zelfdiscipline.

    Moraal van het verhaal? Geen, vrees ik. Gewoon naar buiten, wat kilometers stappen, een kwartiertje zit-meditatie, gezonder eten en een nieuwe to do-lijst. Mededogen! Schrijft de boeddhistische lectuur op mijn plankje voor. Tot slot een stiekeme wens: dat ik het bij deze van me afgeschreven heb. Hopelijk is het niet besmettelijk voor lezers.

    2 november 2026

  • Bezige bij

    Dit is geen aankondiging dat ik vanaf nu deel ga uitmaken van het fonds van uitgeverij De Bezige Bij in Nederland. Wel dat op literair vlak de evenementen elkaar opvolgen dit najaar.

    Qua spannend steekt er eentje bovenuit: de publicatie van ‘Huidlijm’, mijn tweede poëziebundel. Net als de vorige (De inventaris van wat blijft) bij uitgeverij De Zeef, en deze keer met steun van Literatuur Vlaanderen. Geweldig om dat dubbele vertrouwen te krijgen.

    Vanaf het begin zat er een plakkerige component aan die tweede bundel. De werktitel was lange tijd ‘Secondenlijm’, toen werd het ‘Plakcheck’ en daarna verliet ik de kleverige piste. Uiteindelijk werd het ‘Huidlijm’, na enkele veto’s van mijn uitgever (sentimenteel of ongeschikt, weg ermee) en alternatieven die ik dan weer niet zag zitten. Ik stel vast dat het woord soms een beetje ongemakkelijk maakt, en iemand had ‘Huidslijm’ begrepen.

    Nee dus. De manier waarop ontelbaar veel dingen ons aankleven – van relaties tot voorouders, van maatschappelijke en culturele factoren tot lekkende ijsjes – vind ik mateloos fascinerend. Ondanks al die lagen weten we onszelf toch altijd weer te vernieuwen.

    Je bent heel erg welkom op de voorstelling op 14/11 om 19u in Campus Corso in Leuven. Ivo van Strijtem zal de bundel inleiden, Annelies Van Dyck en ik lezen en Dorine De Keyser zorgt voor muziek. Uitgever Roel Richelieu van Londersele overhandigt het eerste exemplaar. Als je erbij wil zijn, meld dan ajb je komst via sandraroobaert[at]protonmail.com én info[at]uitgeverijdezeef.be (ook als je mij ergens te velde al eens verzekerd hebt dat je komt).

    Voor het zo ver is, lees ik samen met Hedwig Du Jardin en Annelies Van Dyck op 1 november gedichten over verlies en rouw op de Leuvense begraafplaatsen. Een event in het kader van Reveil waaraan we als Dichters in Beweging graag deelnemen. Onze poëzie wordt afgewisseld met ingetogen koormuziek.

    December is traditioneel de maand van de Warmste Week. Net als vorig jaar lees ik op de Warmste Voorleesavond van Woordentij een gedicht dat in een verzamelbundel terecht komt. Deze keer heet die ‘Er is genoeg thuis voor iedereen’. Op 16 december kan je in Brugge een heleboel warme dichters beluisteren, en er is een literaire veiling.

    Ook de Leuvense Dichters in Beweging schrijven sinds enkele jaren voor de Warmste Week en kiezen enkele doelen die ze expliciet willen steunen. Op zaterdag 12 december om 15u geven we een voorstelling met gedichten en muziek op de mezzanine van Barboek in M.

    Intussen krijg ik de vraag wat na bundel 2 en of ik het zwarte gat al voel aankomen. Op vraag 1 heb ik voorlopig geen antwoord, wat vraag 2 betreft kan ik iedereen geruststellen. Het loopt wel los in het schrijfuniversum.

    27 oktober 2026

  • Wanneer ben je een pelgrim?

    Hoe sluit je een reis af? Doorgaans rol ik met gemengde gevoelens de grens over. De overstap in een Belgische trein voelt meestal als een anticlimax. Ik beken: mijn vaderlandsgevoel is nul. Laat mij maar in een buitenland zijn. België is me te klein, in elk mogelijk opzicht. Alleen in de Ardennen heb je echte vergezichten en kan je kilometers lopen zonder een levende ziel tegen te komen.

    En ja, ik kan ook wel goeie dingen zien, maar licht, lucht en ruimte vind ik tamelijk fundamenteel, en vooral die laatste twee ontbreken schrijnend. Natuurlijk is het zo dat familie en vrienden zich toevallig in dit deel van de wereld bevinden, en dat ik hen na weken reizen mis. Ook mijn huis en tuin voelen als ankers.

    Dus kom ik terug. Sla alle foto’s op een veilige plek op. Gooi de inhoud van mijn rugzak in de wasmachine. En geef ter afsluiting nog even geld weg: mijn eigen donaties aan goeie doelen gelinkt aan mijn staptocht, en een paar bedragen die me werden overgemaakt met de boodschap: zorg jij maar dat het terechtkomt. Dat is in elk geval heel prettig om mee af te sluiten.

    Verder blijft de vraag hangen of ik nu een pelgrim ben of niet. Vorig jaar liep ik vier dagtochten van de Via Francigena en vond ik van niet. Ik deed maar wat, ik probeerde uit, en toevallig bevond ik me op een pelgrimsroute. Dit jaar liep ik het dubbele en stelt de vraag zich opnieuw. Ook: anderen confronteerden mij met de kwestie.

    In het hostel na stapdag 1: heb je de credenziale, zullen we die afstempelen? Nee, heb ik niet. Maar waarom zou ik dat willen, zo’n stempelboekje? Verontwaardiging! Het is toch een mooi souvenir, en een bewijs dat je dit gedaan hebt. Goh, de herinneringen zitten in mijn hoofd en hart, en in mijn foto’s. Gesnuif. Ik voelde dat het zo’n moment was waarop je mensen niet onnodig tegen de haren in moet strijken. Ok, geef me dat boekje en die stempel maar.

    Nu merkte ik ook wel dat die credenziale een veel grotere lading heeft dan stempels op papier. In Italië, waar het katholicisme nog veel meer leeft dan in België betekent het ook: ik situeer mezelf binnen het geloof, of minstens, ik leg een spirituele tocht af. De gretigheid waarmee mij keer op keer gevraagd werd of ik naar Rome ging. Niet dus. Rome trekt me niet en de Sint-Pietersbasiliek heb ik gezien, dat hoeft niet opnieuw.

    Ik stelde de vraag ook aan een aantal medestappers: voelden zij zich pelgrim? Er kwamen allerlei antwoorden uit, maar geen enkele overtuigde ja. De ene zei: ik hou gewoon van de natuur en het stappen, een ander: ik ben een luxe-pelgrim, vrees ik, want ik slaap in goeie hotels. Een derde vond dat echte pelgrims bidden en dat deed zij niet. Ik had verwacht ook wel enkele mensen te ontmoeten die de hele tocht van Canterbury naar Rome aan één stuk aan het stappen waren, maar dat was niet zo. Iedereen pelgrimeerde in periodes van maximum twee weken.

    Wat wil dat zeggen? Dat we gewoon stappers zijn met een pelgrimssausje light erover? Dat we de investering om maanden onderweg te zijn niet kunnen of willen maken? Dat dit soort routes stappen uiteindelijk gewoon een vorm van vakantie is? Volgens de website van het Compostela-genootschap is pelgrimeren:

    ‘… reizen naar een heilige plaats. Dat was vroeger een duidelijke omschrijving, pelgrimeren was een volledig religieus gebeuren. Pelgrims gingen op stap om te bidden, om een heilige te vereren, om boete te doen, om vergeving te vragen.

    Maar pelgrimeren evolueert. In de geseculariseerde wereld kan het pelgrimeren ook een niet-religieuze betekenis hebben. Elke pelgrim vult het begrip pelgrimeren op zijn manier in. Een pelgrim kan één motief hebben maar heeft er dikwijls meerdere. En eens op weg kunnen de motieven ook veranderen.

    Er zijn nog altijd religieuze motieven, naast sportieve en sociale: vriendschapsbanden aanhalen, cultuurhistorische interesses, genieten van landschap en natuur. Maar heel veel pelgrims willen in deze soms hectische samenleving ook alles op een rijtje zetten, achteruit- en vooruitkijken (na de studies, bij pensionering …), willen opnieuw onderkennen wat belangrijk is in hun eigen leven, in het samen-leven met de andere mensen, in hun relatie met – of de zoektocht naar – dé Andere, het bovennatuurlijke, meestal God genoemd.’

    Zo gesteld kan ik er beter inkomen. Ja, stappen, en zeker alleen stappen, is een traag en stil gebeuren en leidt tot inkeer. Soms hield ik even halt en stelde ik vast dat zonder het geluid van mijn voetstappen het wel heel erg stil was: geen autoweg, vliegtuig, bouwwerf of fabriek in de wijde omtrek. Ik besef ook dat die stilte één van de hoofdmotieven is om te gaan stappen. De aandacht die ik dan aan de dag kan leggen. Telkens wanneer ik een stuk in gezelschap stapte, stelde ik vast dat ik nauwelijks iets waargenomen had van de omgeving en dat vond ik dan jammer, hoewel de babbels prettig waren.

    In de loop van de dagen ontwikkelde zich doorheen de stille stapuren dus wel een soort pelgrimsgevoel. Ondersteund door mijn aandacht om mezelf terug te brengen naar het moment wanneer ik in gedachten verdwaalde. Ook door dingen buiten het stappen: observaties en overdenkingen opschrijven, af en toe zitmeditatie (minder dan ik gewild had, maar goed), aandachtig eten zonder boek naast mijn bord en af en toe een stukje ‘spiritueel lezen’.

    Alles bij elkaar zijn dat dingen die ik eigenlijk niet wil reserveren voor afgebakende periodes van een week of twee in een jaar. Liever wil ik er mijn streefdoel van maken om een soort ‘permanente pelgrim’ te zijn. Sowieso was ik er al mee bezig om veel meer een fundament van lopen te leggen in mijn dagen.

    Gisteren haalde ik intuïtief ‘Gedicht aan de duur’ van Peter Handke uit mijn boekenkast. Ik heb het al vaak gelezen en keer er ook altijd naar terug. Dat het woord ‘pelgrimeren’ in die amper 52 bladzijden enkele keren voorkomt, terwijl het niet het onderwerp van het boek is, was me nooit eerder opgevallen. Synchroniciteit, dacht ik. Dit klopt.

    14 oktober 2026
    Bella Italia 2026

  • Bella Italia 2026: dank!

    Het stappen zit erop. Alles bij elkaar een kleine 200 kilometer. Meer dan 1100 € donaties stroomden naar goede doelen, en er blijven vrienden berichten sturen dat ze nog willen bijdragen. Ook als ik de kilometers om één of andere reden niet had kunnen afleggen had wellicht niemand een klacht tegen me ingediend, maar toch ben ik blij dat het allemaal gelukt is. Dus …

    Dank voor alle gulle giften voor de goeie zaak! Ik vind het wonderlijk dat door eenvoudig aan te kondigen ‘ik ga stappen’ ik de hefboom hiervoor heb kunnen zijn.

    Dank aan alle vrienden en familieleden die berichtjes stuurden, aanmoedigden, reageerden op mijn blogposts. Jullie maakten dat ik niet helemaal in mijn eentje stapte.

    Dank aan mijn schoenen. Na alle paden, routes, trails in België, Luxemburg, Duitsland, Engeland, Wales, Schotland en Italië mogen ze met pensioen.

    Dank aan mijn lichaam. Ik weet dat het tegen een stootje kan en dat heeft het opnieuw bewezen.

    Dank aan elke wegwijzer, elk pelgrimslogo. Honderden keren stelden ze gerust: je bent op de goeie weg.

    Dank aan de app: af en toe had ik het nodig om te checken hoe ver het blauwe bolletje dat ik was opschoot op de oranje lijn van A naar B.

    Dank aan alle chauffeurs die meteen vertraagden als ze me zagen aankomen op een zanderige grindweg en ervoor zorgden dat ik niet in een stofwolk terechtkwam. Extra dank aan de vrouw in het busje van de Poste Italiane die er ook nog bij glimlachte en zwaaide.

    Dank aan alle fietsers die in het voorbijrijden ‘Buon cammino ‘ riepen.

    Dank aan iedereen die mij zag aarzelen en spontaan de weg wees.

    Dank aan alle wegflitsende hagedissen die mij telkens weer een glimlach ontlokten.

    Dank aan alle parasoldennen, olijfbomen, naaldcipressen, cactusvijgen en granaatappelbomen die dat geweldige zuiderse gevoel gaven.

    Dank aan elke boom en struik die schaduw en een rustplaats bood.

    Dank aan alle medestappers voor hun gezelschap, energie en verhalen.

    Dank aan de cyclamentapijten in de bossen. Dank aan de ijle herfsttijlloos die mij op grote hoogte aanmoedigde toen ik nog hoger moest.

    Dank aan alle douches op alle slaapplekken, telkens één van de beste momenten van de dag.

    Dank aan alle waterpunten.

    Dank aan mijn rugzak die mijn hele hebben en houden was.

    Dank voor alles schoonheid die ik aantrof op de aankomstplekken.

    Dank aan mijn mantra, die mij er op tijd en stond aan herinnerde mij open te stellen voor wat er op dat moment was.

    Dank aan alle vlinders die daar een perfect voorbeeld van waren.

    Dank!

    2 oktober 2026
    Bella Italia 2026

  • Bella Italia 2026: Cività di Bagnoregio (dag 14)

    Bagnoregio, volgens de gastvrouw van mijn b&b moet ik erheen. Het stond sowieso al op mijn wenslijstje, dit bijzonder fotogenieke dorpje. Er gaan geen treinen, het moet met de interstedelijke bus. Wat ze hier ‘il pullman’ noemen. Vertrek ergens aan de stadsrand, een terminal waar wel twintig bussen staan. Ik vind het altijd veel gecompliceercer dan de trein, maar deze keer gaat het vlotjes.

    Ik ben bijna de hele rit van 40 minuten de enige passagier, terwijl ik een bus vol toeristen verwachtte. Bagnoregio ziet er een gewoon Italiaans stadje uit, naar deelgemeente Cività is het anderhalve kilometer stappen. Naarmate ik dichter kom, verhoogt het percentage opzichtige Aziaten in het straatbeeld.

    En daar ligt het dan. Het staat op de lijst van ‘mooiste dorpen van Italië’, je kan er alleen heen via een 300 meter lange voetgangersbrug en het wordt ‘het dorp dat sterft’ genoemd. Niet omdat het leegloopt, wel omdat het op een smal, eroderend plateau van tufsteen staat. Spectaculair is het wel, met die deels beboste, deels rotsige vallei errond.

    Het is er druk en ook al is alles er authentiek geeft het door het massatoerisme een Bokrijk-gevoel, of een Brugge-gevoel. Als er nog lokaal leven is buiten de vele horecazaken kan je dat niet echt merken. Dit soort plekken zijn mooi, maar doordat we hier met zovelen zijn, wordt toch de ziel ervan een beetje doodgeknepen. Ik doe m’n best om foto’s zonder al te veel mensen te maken. En bedenk dat het in de zomermaanden waarschijnlijk veel voller is.

    In de bus terug dommel ik in. Met een wazig hoofd stap ik uit in Viterbo. Ik ben aan rust toe en ga naar de b&b. Waar ik vaststel dat mijn telefoon niet in mijn tas zit. Meteen de 2 km terug stappen naar de busterminal. Stressgedachten over foto’s en contacten kwijt zijn, mijn interrailpas die erop staat.

    Het loket blijkt dicht, een onverwacht scenario. Iets verderop in het gebouw staat een deur open, waar een tiental personeelsleden van de busmaatschappij een geanimeerd gesprek voeren. Zou ik? Hm, keel schrapen, met een klein stemmetje ‘Scusa’. Ik verwacht dat ze me onvriendelijk gaan afpoeieren met morgen terugkomen, of online verlies melden. Maar het gaat heel anders. Het volledige gezelschap gaat in hulpmodus: wie reed die rit, waar bevindt de bus zich nu, telefoontje hier en daar. Ze sporen op welke collega, de bus is intussen naar Acquapendente. Wat is mijn nummer? Van de zenuwen vergeet ik twee cijfers, maar daarna krijg ik mijn hoofd weer op orde. Een vrouw belt mijn nummer, ik hoor mezelf op de voicemail. Even later blijkt de buschauffeur mijn telefoon gevonden te hebben. Hij keert vandaag niet meer terug naar Viterbo, maar morgen kan ik de telefoon aan het loket ophalen. Grazie mille, lieve mensen.

    Ik stap opgelucht terug naar het centrum, onder de indruk van de behulpzaamheid en de snelle actie van het personeel. Er kwam geen formulier, identiteitskaart of online registratie aan te pas. Gewoon menselijke efficiëntie en vriendelijkheid. De Italianen hebben bij mij flink gescoord vandaag.

    • Afdwaleritis
    • Bezige bij
    • Wanneer ben je een pelgrim?
    • Bella Italia 2026: dank!
    • Bella Italia 2026: Cività di Bagnoregio (dag 14)
    29 september 2026
    Bella Italia 2026

  • Bella Italia 2026: van Viterbo naar Vetralla (dag 13)

    Sommige dagen draaien rond, andere hebben uitsteeksels. Dit lijkt er één van de laatste soort. Ik vind wat moeizaam de start van de route en wanneer ik goed en wel het bos in ben staat er plots een verbodsbord en is er rood-wit lint over het bospad gespannen. Geen doorgang, er worden bomen gekapt. Ik kijk in de app of er een alternatief is. Een grote omweg en een flink stuk autobaan vind ik geen optie. Ik hoor geen zware machines of kettingzagen en loop door. Het is windstil, behalve geritsel van hagedissen niks te horen.

    Met of zonder houtkap, ik ben onrustig en probeer mezelf herhaaldelijk terug te halen in het moment met mijn mantra ‘Open voor wat is’. Aan een waterpunt giet ik mijn drinkbus leeg om ze met fris water te vullen, maar er komt geen druppel uit de kraan. Zonder water verder. Open voor wat is.

    Net voor het centrum van San Martino al Cimino, de enige bewoonde wereld op deze tocht van 21 km, loop ik twee mannen tegemoet. De oudste, een zeventiger, spreekt me direct met een grote glimlach aan. Hij behoort tot de soort Italianen die denken dat iedereen hun taal begrijpt en die zelfs niet even checken of dat wel het geval is. Waar kom je vandaan? Bij de vermelding België trekt hij een blik De Bruynes en Lukaku’s open (de tijd dat Eddy Merckx op de proppen kwam is voorbij). Hoe heet je? Wat doe je in het leven? Wanneer ik zeg dat ik schrijf, begint hij een gedicht te declameren dat hij schreef tijdens zijn verlovingstijd. En nu moet ik ook een gedicht voordragen. Ik zal toch eens iets uit m’n hoofd moeten leren voor zulke momenten (desnoods het krinklende winklende waterding met ’t zwarte kabotseken aan).

    De ondervraging gaat door. Hoe oud ben je? Je ziet er goed uit, je bent een mooie vrouw. Waarom ben je alleen? Je moet niet alleen door de bossen gaan, dat is gevaarlijk, er zijn criminelen, maniakken. Zal ik hem (wijst op zijn compagnon, een vijftiger) met je mee sturen? Op mijn vraag of die dan niet gevaarlijk is, grijnst hij en zegt iets wat ik niet helemaal begrijp, maar ‘ti fa l’amore’ versta ik wel. Ik lach er maar om. Ga je naar Rome? Zal ik je met de auto naar Rome brengen? Nee, ik ga naar Vetralla. Zal ik je dan naar Vetralla brengen? Nee, ik stap de Francigena, ik ga te voet. Don Giovanni heeft door dat er met deze Belgische verder niks te beleven valt en neemt afscheid.

    Mijn stemming, die toch al wat gejaagd was, verbetert er niet op. Ik wil de ontmoeting van me af schudden, maar dat lukt niet goed, er blijft een onaangename nasmaak hangen. Wanneer ik door het volgende bos loop, denk ik spontaan aan maniakken. Veel dank, heren. Zucht. Open voor wat is (maar toch niet voor maniakken.) Het bos blijft er even onverstoorbaar vriendelijk bij liggen.

    Ik besef dat ik aan de laatste km van mijn achtdaagse tocht bezig ben. Aankomst in Vetralla, anticlimax: het blijkt een oninspirerende plek die op zondag zo dood is als een opgezette beer. Op naar het station. Ik had het niet gecheckt, maar het blijkt bijna 4 km buiten het centrum te liggen. Ik zal nog een klein uur moeten stappen om daar te komen en dan net een trein missen. De volgende rit is pas 2 uur later. Open voor wat is?

    En dan keert het wonderbaarlijk in een kwartiertje. Ik vraag een man of dat station echt zo ver ligt / hij zegt dat ik kan proberen de bus te nemen, wijst de weg / ik vind de supermarkt, de onderdoorgang, de drukke weg, de bushalte / ik besef dat ik aan de andere kant van de weg moet zijn / er stopt net een bus daar / ik steek zo snel mogelijk over / de auto achter de bus toetert / de deuren van de bus gaan weer open / ik ren en stap in / ja, dit is richting station / laat maar zo dat kaartje, het is maar enkele minuten / een oudere dame zegt welke straat in te slaan vanaf de drukke weg / daar is het station / twee sporen, geen ticketautomaat / Italiaanse trein-app installeren / kaartje kopen.

    Als bij wonder is er nog tijd om een kwartier te staan bakken op het schaduwloze perron. De trein is stipt, 12 minuten later sta ik in Viterbo. Einde Francigena (voorlopig).

    • Afdwaleritis
    • Bezige bij
    • Wanneer ben je een pelgrim?
    • Bella Italia 2026: dank!
    • Bella Italia 2026: Cività di Bagnoregio (dag 14)
    29 september 2026
    Bella Italia 2026

  • Bella Italia 2026: van Montefiascone naar Viterbo (dag 12)

    Elke dag is er weer die beslissing: wanneer vertrekken. Ik weet dat er stappers zijn die klokvast om 8 uur klaar staan om aan de dagtocht te beginnen, en ik heb een vaag gevoel dat dat ‘beter’ is, maar ik probeer meer toe te geven aan wat natuurlijk en spontaan aanvoelt. Alsof mijn lichaam en de dag er samen wel zullen uitkomen, eerder dan dat mijn hoofd en de klok het dicteren.

    Rond 9 ben ik uitgecheckt. De Francigena loopt altijd door het centrum van een stad, dus kom ik opnieuw voorbij de plekken die ik gisteren al zag. Nog even opnieuw naar de crypte van de heilige Lucia. En hogerop door het park rond de Rocca dei Papi, het fort dat paus Innocentius III eind 12e eeuw optrok. Het zicht op het meer van Bolsena is hier spectaculair.

    En dan gaat de tocht weer verder, zoals gisteren een matige afstand, 17 km. Door rustig terrein, voornamelijk veld en bos. Een deel van de route van vandaag loopt langs de Antica Via Cassia, een oude Romeinse weg die Rome met Siena en Firenze verbond. Op sommige stukken is een groot deel van de stenen verdwenen, op andere kan je zo de voertuigen en soldaten erbij fantaseren die hier langs kwamen.

    Voorbij de helft van de route kom ik veel stappers tegen, ondermeer een Nederlands koppel dat ik nog niet ontmoet heb. Ik loop samen met de Nederlandse vrouw terwijl de anderen er stevig de pas inzetten richting Viterbo en al snel uitlopen. De vrouw vertelt dat ze al jaren de GR5 volgen, eerst van Maastricht tot Nice, en dat ze later in Pontarlier overgestapt zijn op de Francigena. Niemand ‘doet het zoals zij’. Ze hebben namelijk hun auto bij en parkeren die telkens ergens, waarna ze met openbaar vervoer naar een startpunt gaan en naar hun auto terugstappen. Waarom wordt me niet duidelijk. Je hebt ze in alle maten en soorten, de pelgrims.

    De Nederlanders nemen een eetpauze en blijven achter, de rest van het groepje loopt verder. Ik ervaar het tempo als gejaagd, iemand heeft het over ‘stappen om er te zijn’. De wandelstokken tikken driftig, ik ben de enige die zonder loopt. Ik besluit me niet te laten meetrekken in een tempo dat ik onaangenaam vind en laat los, wat meteen rust geeft. In mijn eentje bereik ik de Porta Fiorentina. In tegenstelling tot de bestemmingen van de vorige stapdagen is Viterbo een heuse stad.

    Na inchecken heb ik nog tijd om op verkenning te gaan. Ik weet dat er iets met pausen is in deze stad, maar verder heb ik er geen beelden bij. Waardoor ik plots verrast word door het indrukwekkende complex van Duomo, Palazzo dei Papi en het bijhorende museum. Gedurende een paar decennia van de 13e eeuw verbleven de pausen in Viterbo omdat Rome te onrustig was. De periode ging niet onopgemerkt voorbij. Het langste conclaaf voor de verkiezing van een nieuwe paus vond plaats in Viterbo en duurde meer dan drie jaar. De bevolking kreeg er schoon genoeg van om al die tijd een hoop kardinalen te onderhouden. Ze werden op de duur opgesloten en op water en brood gezet tot ze eruit kwamen. Er werd zelfs een deel van het dak van de raadzaal verwijderd om ze tot spoed aan te manen.

    Na dagenlang stappen is het verfrissend om weer stadsleven en cultuur op te snuiven. Viterbo is levendig, maar niet hyperdruk. Ik hoor voornamelijk Italiaans op straat, het buitenlands toerisme lijkt hier niet zo sterk doorgedrongen. Tegen de avond gonst een deel van de middeleeuwse wijk San Pellegrino. Ik eet in een door de gastvrouw van mijn b&b aanbevolen trattoria en ga ‘huiswaarts’. Ook de b&b ligt in de middeleeuwse wijk, maar in het deel waar de straten in het donker alsmaar stiller en mysterieuzer ogen. Van onveiligheidsgevoel heb ik geen last, louche types zijn er niet, ik kruis alleen wat jonge mensen en koppels op weg naar de uitgaansbuurt.

    27 september 2026
    Bella Italia 2026

  • Bella Italia 2026: van Bolsena naar Montefiascone (dag 11)

    Ik wil eerst nog wat rondlopen in Bolsena voor ik de korte(re) tocht van ‘maar’ 17 km aanvat naar Montefiascone. Mijn research heeft opgeleverd dat het meer van Bolsena het 5e grootste van Italië is en met 114 vierkante km het grootste kratermeer van Europa. Ter vergelijking: het grootste plasje water in België is goed voor iets meer dan 6 vierkante km (Les Lacs de l’Eau d’Heure, kunstmatig aangelegd). Tja.

    Bolsena blijkt een mooi historisch centrum te hebben.

    En joekels van laanbomen die boven de huizen uittorenen en in de gemiddelde Vlaamse stad al lang zouden gerooid zijn om vage redenen als overlast of gevaar voor de bevolking. Soms weet ik niet goed of ik blij moet zijn om wat elders wel evident blijkt te zijn of triest om ons schrale landje.

    Verder, op naar Montefiascone. De hele tocht is een afwisseling van bos en uitzichten op het meer. In de bossen staat het vol roze cyclamen, bij ons vooral bekend als huiskamerplantje.

    Montefiascone ligt ook aan het meer van Bolsena, maar iets verder weg van de oever. Ik heb wat moeite om het centrum en eventuele bezienswaardigheden te vinden. Onderin de kathedraal ligt de crypte van de heilige Lucia Filippini. Een prachtige plek met een bijzondere, intiem-religieuze uitstraling. Los van het feit dat het gemummificeerde lichaam van deze heilige Lucia in een glazen kist onder het altaar te bezichtigen is. Dat soort Italiaanse devotie ben ik geneigd te negeren.

    Na mijn omzwervingen stuit ik op het Vlaamse gezelschap dat ik al vaak ontmoet heb op mijn tocht. Ze zitten op een terrasje en zetten een stoel voor me bij. Jongeren op irritant knetterende brommertjes komen langsgescheurd. Het is vrijdagavond, in elke Italiaanse stad het moment waarop tieners de straten lijken over te nemen. Na een gezellige babbel gaan de landgenoten op restaurant – nee, ik wil niet mee – en zoek ik mijn kamer op voor een rustige avond.

    26 september 2026
    Bella Italia 2026

  • Bella Italia 2026: van Acquapendente naar Bolsena (dag 10)

    De klad zit er even in wat het stappen betreft. De twee voorbije dagen waren zwaarder dan verwacht. Goed slapen had kunnen helpen, maar de nacht was onrustig en te kort. Vanavond moet ik in Bolsena zijn. Niet dat ik echt van plan ben om een dag over te slaan, dat zou voelen als de boel bedotten, maar ik kan het niet laten om het even op te zoeken: zijn er treinen? Nee, maar wel een bus die er niet eens een half uur over doet. Dan voel ik me als stapper wel een beetje lullig.

    Ondanks alles toch maar op weg. Na de Crete en de bijna-bergen van Val d’Orcia biedt Lazio een makke aanblik. Veel landbouwland met boeren op aftandse tractoren en blaffende honden achter hekken.

    Wanneer ik aankom in het enige stadje op de route, San Lorenzo Nuovo, vindt er een ware Francigena-meetup plaats. Wat het Aziatische gezelschap van gisteren betreft blijk ik me transcontinentaal vergist te hebben: ze komen uit Colombia. Alleen het haantje heeft zichtbaar Aziatische roots. Hij moet meteen weten wanneer ik gisteren aangekomen ben en vertelt me nog net niet wat zijn gemiddelde snelheid en totaal aantal stappen waren.

    Op een terrasje spot ik Vlaming J en aanhang. Even bijpraten en weer verder. Voorbij het centrale plein wacht een zalige verrassing: het plotse zicht op het meer van Bolsena. Het ziet er enorm uit. Terwijl ik op een bankje mijn picknick eet komt er een groepje Braziliaanse vrouwen voorbij, allemaal met identiek groen shirt met vlagje op de mouw. Kan ik een foto van hen maken? Ze staan erop er op hun beurt één van mij te maken, en zelfs een filmpje (terwijl ik sta te roepen ‘nee, geen filmpje!’).

    Ik blijf nog even zitten maar haal hen al gauw weer in en heb korte babbels met enkele van hen. Ze komen uit Saò Paulo, een wandelclub, en ja, de Francigena heeft tot helemaal in Brazilië een naam, zo blijkt. Intussen lopen we door jong bos, een fijne afwisseling na alle open landschappen.

    Tussendoor zijn er altijd weer plekken waar je het meer kan zien. De afgelopen dagen heb ik al gemerkt dat de omgeving een heel plotse impact kan hebbben op mijn stemming. Alsof ik een grotere gevoeligheid ontwikkel voor het karakter van landschappen. Het meer voelt als een heel blije, lichte aanwezigheid.

    De laatste kilometers stap ik weer alleen. Bolsena heeft de vibe van een wat mondain badstadje. Ik wil liever gewoon rondhangen, maar eerst moet er nog enige stappersdiscipline afgewerkt worden: een paar kledingstukken wassen en wat aankopen voor morgen. Mijn maag geeft duidelijke signalen dat het weer eens tijd is voor een restaurant-moment. Ik mik op de lungomare, de lange laan langs het meer.

    Het wordt al donker en ik weet uit ervaring dat een vergelijkende studie van 20 restaurants mij doorgaans niet gelukkiger maakt. Gewoon ergens binnenstappen. Een overdekt terras, en een menu met zowat uitsluitend vis. Goed, vanavond word ik tijdelijk flexitariër dan. Ook hier komt mijn nieuwe mantra ‘open voor wat is’ van pas.

    Alleen eten zonder afleiding van tv of radio is een oefening in aandacht. Ik wil geen opengeslagen boek of telefoon naast mijn bord, dus valt mij niks anders te doen dan mij te concentreren op elke hap van mijn gefrituurde vis, ovengebakken aardappels en cicoria (groene blaadjes, wat bitter), elke slok witte wijn frizzante. Ik beoefen mijn eigen versie van slow food. In Italië uitgevonden, trouwens.

    25 september 2026
    Bella Italia 2026

  • Bella Italia 2026: van Radicofani tot Acquapendente (dag 9)

    Tamelijk goed geslapen in mijn mini-huis. Nieuwe dag, minder lang stappen, oef. ‘Maar’ 23 km vandaag. Ik geef mezelf toestemming om rustig aan te doen. Gisteren is gebleken dat het torentje dat ik al van heel ver zag nog een eind hoger staat dan het dorp. Ik wil er graag heen, al ligt het niet op mijn route.

    Even vragen aan een vrouw met een hondje. Die kant op, ja het is klimmen, reken 20 minuten als je doorstapt. Ze roept mij achterna: rechts van het kerkhof is een mooi paadje door het bos. Ik vind het niet, elk straatje, trapje leidt nergens heen. Zal ik het opgeven? Dan maar langs die autoparking. Een eind hogerop vind ik toch het kerkhof, het paadje. Het torentje is een heuse Fortezza, betalend, een heel terrein, didactische dingen etc. Niet op gerekend, maar ik wil het wel zien.

    Ruïnes, aanplantingen met wilde kruiden, uitzichten, klamme stenen ruimtes waar plots een Italiaanse vertelstem aanspringt. Dan de toren. Na een paar trappen laat ik mijn rugzak in een nis achter. Boven. Het uitzicht is spectaculair. In alle richtingen kan je kilometers ver kijken. Radicofani een verzameling daken en een kerktorentje. Deze plek lost helemaal mijn gemengde gevoelens van gisteren op. Ik voel me opgefrist.

    Ik begin pas om half 11 aan de 23 km maar maak me geen zorgen over de afstand. Mag van mezelf tijd nemen, stops inlassen waar iets mij aantrekt. Een oud bruggetje, schaduw van eiken. Er komt een gezelschap langs dat er Aziatisch uitziet: grote zonnehoeden met flappen en zo.

    Of ik op de bus zit te wachten, vraagt een vrouw. Nee, dit is gewoon een vredige plek. Gaan zij ook naar Acquapendente? Ja hoor. Ok, misschien tot later dan.

    Voorbij km 10 zie ik dat ik bijna Toscane uit ben en in de provincie Lazio kom. Bij een asfaltweg met druk verkeer staan twee Francigena-borden die een tegengestelde richting naar Acquapendente aanwijzen. Bij het ene is met viltstift bijgeschreven ‘korter maar lelijk’. Bij het andere ‘langer en mooi’. Viltstiftkrabbelaars hebben vaak gelijk. De kortere route betekent vast kilometers langs een autobaan waar zelfs – typisch Italiaans – een moordstrookje ontbreekt en je op de witte lijn loopt, hopend dat je niet van de weg wordt gemaaid. Daar heb ik geen zin in. De langere dan maar, ‘via Proceno’.

    Ik ben nog geen 100 meter verder of ik zie bij een bushalte het gezelschap van daarnet. Ik steek over. Ha, zitten jullie nu op de bus wachten? Gegiechel. Ja, ze gaan verder de bus nemen naar Acquapendente. Maar zo ga jij niet naar Acquapendente, zegt de jongste man van het gezelschap beslist. Toch wel, leg ik uit, alternatieve route en zo. Hou hem maar in het oog, hij gaat stappen, zegt een oudere vrouw. Ik neem afscheid. Heb hoegenaamd geen behoefte om een mannetje / kroonprinsje / haantje te volgen.

    Nog wat verder komt hij opeens achter me aan gerend. Oh, gaat hij het joggend doen? Jaja, ik ga wat rennen. Nu ja, hij heeft alleen een mini-rugzakje. Ik zie dat hij na een meter of 50 al gewoon gaat lopen. Meneertje betweter kon het waarschijnlijk niet hebben om achter mij aan te lopen. Verder niet meer over nadenken.

    Maar misschien wel over de nog af te leggen afstand. Deze alternatieve route blijkt ook in de app te staan en is – mamma mia! – bijna 10 km langer dan de gewone. Wat mij weer op een dagtotaal van 30+ gaat brengen en nog uren stappen betekent. De moed zinkt mij wat in de schoenen over mijn impulsieve beslissing maar terugkeren is geen optie, ik kom er wel. Het landschap is minder indrukwekkend, maar er zijn heel mooie plekjes.

    Ik kom geen hond noch andere stapper tegen en lijk eeuwen te lopen met een alsmaar zwaardere rugzak voor ik eindelijk in Proceno aankom. Late middag, ingeslapenheid, bijna niemand op straat. Bij een lege bar met leeg terras moét ik even een drankje. De barman kijkt wat vreemd op maar ja hoor, het kan. Nog nooit heeft ijskoud pompelmoessap op een verlaten pleintje zo gesmaakt.

    Het dorp uit, twee reeën op de weg schrikken van mijn komst en rennen een bosje in. Na wat een driedubbele dagshift lijkt loop ik Acquapendente in. Laatste opdracht: vind je bed. De straat ligt achteraf, het geveltje is zo-zo maar wanneer ik haar opbel staat de verhuurster er binnen de 5 minuten met de sleutel. Binnen is alles fris en pas gerenoveerd, koelkast, drankjes, waterkoker, koekjes etc. Een nachtje kost hier 35€. En het uitzicht uit het raam mag er ook wezen. Douche!

    25 september 2026
    Bella Italia 2026

Volgende pagina

Maak een website of blog op WordPress.com

Reacties laden....
  • Abonneren Geabonneerd
    sandra roobaert
    Voeg je bij 64 andere abonnees

    Heb je al een WordPress.com-account? Nu inloggen.

  • sandra roobaert
    Site in de Reader weergeven
    Beheer abonnementenAanmeldenInloggen
    Deze inhoud rapporteren
    Deze balk inklappen