Gedichten hebben een levensloop. Hun embryonale fase kan korter zijn dan die van een goudhamster (dik twee weken) of langer dan die van een zwarte bergsalamander (2 jaar). Ook de bevalling valt in lengte niet te voorspellen. Ook al lijkt het klaar, de dichter kan een gedicht onbeperkt laten liggen of het laten terugkeren naar de fase van zwangerschap en eraan verder werken.
Maar dan toch die geboorte, online of op papier, en daarna een levensloop. Sommige gedichten leiden een rustig bestaan op bladzijde zoveel van een bundel. Andere beleven spannender dingen: winnen een prijs, komen in een bloemlezing, worden voorgelezen op een begrafenis, naar een geliefde gestuurd of jaren in een portefeuille bewaard. Je kan nooit voorzien met welke van je gedichten er meer of minder zal gebeuren.
Er valt een brief in mijn bus, zo’n echt retro papieren ding. Mijn gedicht ‘Randverschijnselen’ blijkt genomineerd voor de Melopee Poëzieprijs. Doorgaans stuur ik zelf gedichten in naar wedstrijden, maar deze keer heb ik er helemaal niks voor gedaan. Melopee bekroont het meest beklijvende gedicht dat voor het eerst verscheen in een Vlaams literair tijdschrift het afgelopen jaar. Een jury selecteert 21 gedichten waaruit de uiteindelijke winnaar wordt aangeduid.
Genomineerd zijn voor een prijs is een gevoel dat met niks anders te vergelijken valt. (Nee, dichters zijn voor de rest echt niet ijdel). In mijn borstkas zwelt een ballon die mij zo de lucht in gaat tillen. Maar dat woord ‘beklijvend’, dat klinkt wel plakkerig, een beetje als opgesteven haverpap. Is dat het effect dat ik met mijn gedichten beoog? Niet over nadenken verder.
Mijn geselecteerde gedicht werd geboren na een ontzettend lange zwangerschap en bevalling. Ik schreef er tientallen versies van en het werd meer dan één keer geboren. Prematuur online in 2020. Daarna volgde feedback na feedback van een hele rist deskundige mensen. Uiteindelijk legde ik alle commentaar naast me neer en schreef een definitieve versie. Waarna geboorte twee in ‘Het Liegend Konijn’ in 2023. Gevolgd door geboorte drie enkele weken later in mijn debuut ‘De inventaris van wat blijft’. Een bewogen leven tot nu toe dus.
Ze zeggen soms dat je een gedicht niet moet uitleggen. De lezer leest er zelf wel het hare in en hoeft vooral niks over de dichter of de achtergrond te weten. Persoonlijk ben ik altijd blij wanneer een dichter iets bij een gedicht vertelt.
Aan ‘Randverschijnselen’ ligt een observatie ten grondslag die mij telkens weer fascineert: wanneer je in een natuurlijke omgeving een obstakel legt, dan doet de natuur extra hard haar best om er overheen te groeien. Ligt er een baksteen in gras, dan zullen precies daar enorme paardenbloemen tevoorschijn wriemelen. Met andere woorden: aan randen groeien dingen harder. Met mensen is het soms net zo. Dat maakt het nog mooier, vind ik.
In mijn gedicht gebeurde in de loop van de tijd allerlei. Er werden bakstenen door een raam gegooid tijdens ruzie. Hondsdraf maakte haakwerkjes. Later verdwenen die regels weer (kill your darlings). Andere dingen deden hun intrede, zoals een kruiwagen die een wiel mist en waarin de ik in het gedicht gaat zitten.
Uiteindelijk gaat het gedicht in mijn beleving over wat ik de assertieve kracht van natuur zou noemen. Iets waar ik graag in opga. Hoe planten en bomen eigenlijk nooit soft zijn, maar ook niet agressief. Ze gaan gewoon hun gang, houden zich niet in, excuseren zich nooit en hebben geen last van schuldgevoel. Je hoort ze niet klagen of jammeren, niet de drama queen uithangen of opscheppen.
De 12e-eeuwse mystica Hildegard van Bingen noemde het ‘viriditas’, de groenkracht die in haar beleving ook een spirituele connectie heeft en een uiting is van de goddelijke aard van de natuur. En van de mens, ook mensen hebben ‘groenkracht’ volgens Hildegard. Ik zie het niet zo religieus, maar ik voel wel iets van het mysterie of de magie.
‘Randverschijnselen’ heeft de aandacht van de Melopee-jury gekaapt, samen met 20 andere gedichten. Waarschijnlijk zal ik het voorlezen op de prijsuitreiking van de wedstrijd op 24 november 2024. Verder kan het een (publieks)prijs winnen.
sandra roobaert 
Plaats een reactie