sandra roobaert

Categorie: Geen categorie

Prijsje (joepie)!

Mijn Maand Zonder Emoticons is al even om en ik wil het er zeker nog over hebben, maar dit is een Alice-konijn-periode. Je kent het wel, het drukke konijn in de Disney-bewerking van ‘Alice in Wonderland’ dat hijgend uitroept ‘Geen tijd, geen tijd, hoezeer het me ook spijt!’. Met een bachelorproef-muziektheatervoorstelling voor de boeg – waarover binnenkort meer -, een bachelorscriptie die nu toch eindelijk-eindelijk-eindelijk de voltooiing nadert en nog wat ander examen-fraais (tel vooral de koppeltekens en gedachtenstreepjes in deze eerste lijnen) loopt mijn hoofd lichtjes om.

Toch heb ik snel-snel met enige trots een nieuwtje te melden: afgelopen weekend heb ik de tweede prijs gewonnen in de categorie zonder leeftijdsbeperking van de tweejaarlijkse Julia Tulkens Poëziewedstrijd, georganiseerd door de gemeenten Tienen-Linter-Landen. Hoewel het krijgen van prijzen geen doel vormt van schrijven en het altijd gezond is het belang ervan te relativeren, is dit toch een joepie-momentje voor mij. Gewoon fijn om opgemerkt te worden in de hoop, een sprankje erkenning. Hieronder het prijsbeest-gedicht, en dan rennen we weer lekker verder.

Maritiem theater

1.

Zandvlakte, waterplaat, luchtstrook.
Een randje golfschuim tussen zand en water,
witte zeilboten als suikerfiguurtjes op een taart
en een groter schip op de horizonlijn.
Er zijn ook mensen –
pantomime met honden aan lijnen
en kinderen die steevast sneller, trager, schichtiger bewegen.
Het leven ingeblikt.
Al de rest kan wachten nu –
echtscheidingen, oplopende burenruzies, erfeniskwesties, dementerende grootouders.
Dit is het maritiem theater,
een strand vol figuranten met zee in de hoofdrol.

2.

Aan één stuk denkt ze.
Peinzend rolt ze het strand op,
bedaarde gedachte na gedachte.
Wandelaars ontdoet ze moeiteloos van mensendenken.
Alleen maar ogen en oren hoeven ze te zijn nu,
voor de meeuwen die een ballet op de waterlijn repeteren,
voor alle tinten wit van licht en lucht.
In het achterland trekt de watertoren het gekwetste hoofd tussen de schouders.
Misschien kunnen alle ontdane gedachten daar wel heen.
En dan is het tegen vieren en tijd voor taart en koffie,
de warmte van een huis.

25 april 2017
Maand zonder emoticons

Er was Tournée Minérale en er is Dagen Zonder Vlees, voor respectievelijk een maand zonder alcohol en een maand veggie door het leven gaan. Lieve mensen, vermits de zonder-trend onomstotelijk in de lift zit, heb ik een voorstel waarvan de onversaagde sterke karakters onder ons die altijd in zijn voor maandjes zonder toch wel een beetje bleek om de neus zullen uitslaan. Ik lanceer bij deze: de Maand Zonder Emoticons en Emojis. Een maand lang geen gebruik maken van smileys, duimpjes, pusheens, lachende drollen, kloppende harten en wat er zoal nog in het emo-arsenaal zit.

Hoe ik daarbij kom? Gewoon een zinnetje dat ik in een interview met acteur/regisseur Frank Lammers las: ‘De mens is een taalloos wezen geworden dat met duimpjes duidelijk maakt wat hij bedoelt.’ Meestal, wanneer ik weer eens dit soort kritiek lees, ben ik geneigd om te denken: ‘Geeuw, niks nieuws wat je daar zegt, en zo belangrijk is het nu ook weer niet, toch?’. Deze keer was het anders. Een mengeling van schaamte en ongemakkelijkheid overviel mij. Ik dacht: ‘De man heeft gelijk, toen het zich nog beperkte tot wat knipogen en een uitgestoken tong was het ok, maar nu loopt het zwaar de spuigaten uit’. Nog even en er is een emoticon voor ‘het gevoel dat je overvalt wanneer je in je eentje bij een verlaten bushalte in de regen staat en niet weet of de laatste bus nog komt of je hem net hebt gemist’. Voor taalloosheid valt in mijn geval niet zo gauw te vrezen, denk ik, maar dat de oh zo handige pictogrammetjes impact hebben op mijn communicatie staat als een paal boven water.

Voorbeeldje? In e-mail, chat en sms maak ik haast geen grapjes meer zonder smiley of iets dergelijks erbij. Ik betrap mezelf erop dat ik ben gaan denken dat zonder emoticon het risico bestaat dat de ander misschien niet doorheeft dat het als grapje bedoeld is. Misschien – oh ramp – wel beledigd gaat zijn zonder dat verzachtende knipoogje. Gesteld dat er wel meer mensen zo redeneren is het niet ondenkbaar dat we op termijn humor of andere emotionele expressie in taal niet meer herkennen als woorden niet worden ondersteund of vervangen door beelden.

Nog eentje? Ik ga ervan uit dat de ander misschien wel denkt dat ik een droogstoppel of een saai oud wijf ben als ik emoticonloos communiceer. En stel vast dat ik die reflex vooral heb in communicatie met mensen die een stuk jonger zijn dan ik.

Nog een derde? Het is oh zo gemakkelijk om gauw even een duimpje of hartje de wereld in te sturen. Soms is het gemeend, maar soms is het ook de vervanging van een lege beleefdheidsformule, het soort fake kirren wat mensen op feestjes doen: ‘oh echt?!’, ‘serieus?’, ‘ah, geweldig!’.

En geef toe, die emo-dinges kunnen ook wel eens doodergerlijk zijn.

Neem nu: blokjes. Ja, blokjes. Jouw foon is niet compatibel met die van een ander en in plaats van het juiste tekeningetje krijg je in een sms alleen maar een stel nietszeggende vierkante blokjes. Alsof iemand probeert om gekneveld het woord tot je te richten, of zoiets.

Verder: overload. De enthousiasteling die het niet kan laten om 7 duivels kijkende smoeltjes te posten terwijl je met één de boodschap ook wel begrepen hebt. Of per se én toeters én bellen én verjaardagstaarten en hartjes en ook nog één of andere idiote kwispelende hond met een strik bij elkaar samplet bij wijze van verjaardagswens. De infantilisering loert om de hoek, of beledig ik nu de -12-jarigen?

Redenen genoeg lijkt mij, voor een maandje zonder. Vanaf nu schrijf ik ‘echt kak, zoiets!’ in plaats van te klikken. Reageer ik verbaal in plaats van een snel duimpje naar iemands kop te gooien, maak ik grapjes zonder die expliciete knipoog. Al mijn communicatiepartners zijn bij deze gewaarschuwd, vat het niet verkeerd op, lieverds. Iemand zin om mee te doen? Be my guest! Wat zeg je? Dat de vergelijking die ik in het begin maakte niet opgaat? Dat je een mojito kan afslaan en aan een gehaktbal kan weerstaan, maar dat emoticons sowieso op je af komen in de communicatie die aan jou gericht is, ook al gebruik jij er zelf geen? Klopt ja, daar moeten we dus nog iets op vinden. Gewoon niet reageren? ‘Watte?’ of ‘pardon?’ zeggen? Meedelen dat jouw foon, tablet of wat dan ook plots geen picto’s meer herkent? Ach, laten we niet te gemeen zijn. Dwang is niet meer van deze tijd. Laten we om te beginnen gewoon de alledaagse helden zijn die het goeie voorbeeld geven. Ze gaat bij deze in, die maand. Start!

14 maart 2017
Spookschip in de nacht

Slapeloosheid is een ramp. Ik heb er sinds een tijdje veel last van. Redenen? Onbekend. Wat doe je in wakkere uren? Soms: een gedicht schrijven over slapeloosheid.. Daar is geen keuze mee gemoeid. Liever zou ik slapen als een roosje dan met woorden in mijn hoofd te zitten. Ze komen vanzelf en wanneer ze komen moet ik er ook iets mee doen. Verjagen is geen optie want daarvoor zijn ze dan weer te aantrekkelijk. Soms word ik wakker met een regel in mijn hoofd die af is en die lijkt te zeggen: ‘en nu jij, ik heb mezelf al bedacht, de rest is voor jou’. Inspiratie is iets vreemds. Maar dus … slapeloosheid.

Slapeloosheid

Gedoemd onder dekens ben je
het spookschip op de barre golven
van een dode nacht.
Je zoeklichten vinden alleen het zwart van duisternis.
In het ruim rolt je geest in een fles heen en weer.
Ongerijmde uren struikelen langs je boeg
en rafelige dromen
over ongelukken
en bedrog kruisen je koers.
Ochtend blijft buiten bereik.

22 september 2016
Wat voor dag is het?

‘Carpe diem’, ik heb dat altijd een dwaze spreuk gevonden. Tegeltjeswijsheid voor in oma’s keuken. Horatius blijkt de onverlaat te zijn die het uit z’n pen kneep en horeca-zaken durven zich wel eens zo te noemen. En nu schrijf ik een gedicht met die titel. Waar gaat dat heen? Ben jij een zorgvuldige dagen-uitpakker? Of eerder een barbaarse consument zoals ik? En wat voor dag is het vandaag?

Carpe diem

Eigenlijk zou je de dag moeten uitpakken.
Met verwachtingsvolle handen het papier eraf – voorzichtig, het mag niet scheuren.
Dan aandachtig in die doos blikken en vaststellen wat het is.
Het kan een vaas van aardewerk zijn, voor later gebruik op de plank te zetten
of meteen op de keukentafel gevuld met bloemen uit de tuin.
Het kan een ritje in een rollercoaster zijn, met ademgierend hartslaan en onbedwingbaar gillen
in de verticale afdalingen.
Het kan een miniatuurtje zijn van nauwelijks bewegen, verzonken gedachten en breekbare gedichten.
Het kan de onverschrokken trek zijn, de wereld in met pionierslaarzen, alles aandurvend.
Het kan een ziektedag zijn, een zoeklichtdag, een regendag, een kaarsendag, een schaamtedag,
een lachdag, plaagdag, liefdedag, prachtdag, pruildag, huildag, komkommerdag, vergeetdag,
niets-vermag-dag, alles-vermag-dag.
Helaas, ik kan het niet.
Scheur een rafelig gat in dat papier, beuk een hol in die doos en wrik eruit wat erin zit,
of vergeet zelfs te kijken en gooi zonder nadenken weg.
Dagenbarbaar van het ergste kaliber die ik ben.
Help me. Minstens zou ik toch al een keer de afwas kunnen doen zoals ik gepland had.

27 augustus 2016
Berlijn in 10 beelden

7 dagen Berlijn, in gezelschap van man en 3 eigenzinnige adolescenten – 21, 19, 16 – , toevallig ook ons beider kinderen. Met de trein, wegens treinliefde en ecologische principes. Ziedaar de ingrediënten voor een vakantie’tje. En ziehier wat indrukken die achterblijven, in beeld en woord. Nee, het is geen toptien, wel een kijk-dit-heb-ik-gezien (en gedaan).

Het openbaar vervoer geeft karakter aan Berlijn doordat de routes van de gele stadstrams en de treinstellen van de S-Bahn op vele plekken over bruggen lopen en je onder die bruggen vaak winkels en bars hebt. Misschien ben ik een beetje kind gebleven, maar geef mij een treintje dat over een brug door de stad rijdt en ik blijf kijken.

Waar onder het naziregime het hoofdkwartier van de Gestapo gevestigd was, is nu Topographie des Terrors, een complex met binnen- en buitententoonstelling over dit duistere Duitse verleden. Een gebouw met veel glas, wit horizontaal traliewerk filtert het licht, geeft beslotenheid. Op niveau -1, in een soort binnentuin: een vloer van water, spiegel, rust.

Berlijn is hip en cool en heeft stijl. In de wijk Prenslauer Berg kan je heerlijk rondhangen: boetiekjes, leuke cafeetjes en kleine restaurantjes, tweedehandskledingzaken en ander sympathieks. Beetje alternatief, het snobgehalte blijft beperkt. Op de foto: dasgoodshaus

Rondhangen kan vermoeiend zijn. Gelukkig is de dichtheid aan koffiebars in deze stad bijzonder hoog. Ik hou alleen van de geur van koffie, maar voor de taart die gelukkig bij het fenomeen koffiebar hoort, ga ik voluit. Foto gemaakt in koffiebar Bekarei, met authentiek seventies-sfeertje en meubilair.

Hij is weg maar hij is overal, de Muur. In een metalen strip die over straten en pleinen loopt, of een dubbele strook kasseien, in stukken Muur die nog overeind staan, overdekt met graffiti (East Side Gallery), in musea en gedenktekens, stoeptegels, verhalen over vluchtpogingen …

Je slaat de hoek van een museumzaal om en daar staat plots een beeld, heel zacht wit. Een wat oudere man, met snor en baard en mooi gespierde torso, zijn gezicht ter hoogte van de borst van … een heel jong meisje? Een kind? Betrokkenheid, verstrengeling, en toch ook losstaan, de armen strak naast zich. Een titel en een suggestie van intimiteit die vragen oproepen. Verbeeldt de kinderlijke figuur zijn gedachten? Waarom blijven ze allebei in het marmer verankerd, de ene met alleen de suggestie van armen, de ander zonder onderlichaam?

L’Homme et sa pensée – Auguste Rodin – Alte Nationalgalerie

Gedächtniskirche: stuk gebombardeerd in WOII, een afgebroken toren, reusachtig gat waar ooit een roosvenster zat, gapend. Binnenin prachtig bewaarde vloer en mozaïeken. Engelen, alsof ze beschermd hebben zodat er nog iets overblijft: de aartsengel die de draak dood op de grond, een engel met gespreide vleugels in blauw en gouden mozaïek in de gewelven. Naast de kerk: een donkere zeshoekige doos met wafelstructuur.

Buiten dofgrijs, binnen een wonder van blauw gedempt licht en een gloeiende christus die in de lucht lijkt te zweven. De meer dan 20.000 glasraampjes zijn handgemaakt in de Loirestreek in Frankrijk.

De moderne glazen koepel bovenop het statige historische gebouw van de Bundestag kan je bezoeken. Het vergt in de rij staan om je bezoekuur voor twee dagen later te reserveren, maar het loont de moeite. Een indrukwekkende constructie met fraai uitzicht over de stad en zelfs een audiogids zonder prietpraat in het Nederlands. Helemaal gratis bovendien.

Berlijn is ook een stad van street art en graffiti, hieronder in RAW, een plek die aan de anarchistische wijk Christiania in Kopenhagen doet denken. Licht verloederde pakhuizen, kraak, muurschilderingen, skaterscultuur, …

En verder … al die andere beelden, al dan niet digitaal vastgelegd.

15 juli 2016