Spring naar inhoud

sandra roobaert

    • Blog
    • Boek mij!
    • De inventaris van wat blijft
    • Dichter&Dichter
    • Huidlijm
    • Over mij
    • SchrijfTijdlijn
    • Welkom!
  • ‘Tot leven / Een liefdesgeschiedenis’ – Michel Faber over liefde, leven en dood

    Ergens in de eerste jaren van deze eeuw was er ‘Lelieblank, scharlakenrood’ (The Crimson Petal and the White), de decadent dikke roman van Michel Faber (°1960) over de lotgevallen van Sugar, een prostituee in het Victoriaanse Engeland. Een gigantische bestseller, en voor mij een memorabele leeservaring. Hoewel ik me toen niet kon voorstellen dat ik ook maar een letter die van zijn hand verscheen zou laten passeren, las ik in later jaren nooit meer iets van Faber.

    totlevenTot ik onlangs op ‘Tot leven / Een liefdesgeschiedenis’ stuitte. Faber verloor in 2014 zijn geliefde Eva, na een jarenlange strijd tegen beenmergkanker. ‘Tot leven’ is een bundeling van gedichten die hij schreef in haar laatste levensfase en in het jaar na haar dood.  Lees je zoiets als je niet zelf rechtstreeks met ziekte of rouw wordt geconfronteerd of beroepshalve een recensie moet schrijven? Ja dus. En waarom dan? Goeie vraag. Misschien omdat ziekte en dood ‘doodgewoon’ bij het leven horen en ‘kopje in het zand’ niet veel zoden aan de dijk zet.  Omdat ‘Tot leven’ je bij de eerste lukrake regels bij je nekvel grijpt en niet meer loslaat. Omdat het ook, ondanks de onverbloemdheid van aftakeling en sterven en de rauwheid van verdriet, pure liefdespoëzie is die Faber schrijft. In de Engelse titel van de bundel komt dat sterker tot uiting: ‘Undying. A Love Story’. De suggestie van ‘undying love’ heeft hier een dubbele bodem, in het Nederlands zeggen we ‘onsterfelijke liefde’, een mogelijkheid waar de vertalers Harm Damsma en Niek Miedema niet voor hebben gekozen, wellicht omdat ‘onsterfelijk’ een veel ruimere betekenis heeft dan ‘undying’ die in het Engels dan weer eerder met ‘immortal’ overeenstemt. Niets dan lof overigens voor de knappe vertaling die Damsma en Miedema afleveren.

    Wat zo sterk is aan ‘Tot leven’: het is eerlijke en dikwijls gedurfd eenvoudig klinkende poëzie, transparant en toch meerlagig. Er zit niks in van het effectbejag, het intellectualisme en de ondoorzichtigheid die je in hedendaagse poëzie soms aantreft. Gevoelens liggen aan de oppervlakte in alle kwetsbaarheid en zowat alles mag gezegd worden zonder doekjes eromheen. Dikwijls gaat het ook over de allerconcreetste dingen : kleren die niet meer passen, een pruik, medische procedures, lopen dat schuifelgang wordt, schoon beddengoed, het gewicht van een urne met as in een plastic zakje…  Concreet wordt telkens gekoppeld aan achterliggende gevoelens en gedachten, soms beschreven, soms alleen maar gesuggereerd.

    De bundel is in twee delen opgesplitst, waarbij deel I gaat over de periode voor Eva’s dood. Deze cyclus eindigt met het gedicht ‘Het tijdstip dat je koos’, waarin Faber beschrijft hoe zijn vrouw ongemerkt wegglipt uit het leven.

    ‘Ik dutte wat. Jij was niet dood.
    Het beddengoed ging op en neer.
    Jij was zo angstaanjagend hulpeloos
    als een grizzlybeer in barensnood,
    als een pasgeboren kind zo broos.
    Ik had mijn ogen even dicht,
    twintig minuten, hooguit een halfuur.
    Dat was het tijdstip dat je koos’.

    Deel II bevat gedichten geschreven na Eva’s dood. Faber weet op adembenemende manier over te brengen hoe de vrouw met wie hij zo intiem was en hijzelf voortaan tot gescheiden werelden behoren. Hij kijkt naar de hemel en schrijft over de ‘eerste van vele manen die ons niet samen zullen beschijnen’, hij beschrijft hoe hij niet langer zich aan haar slakkengang aanpast en acht mijl keihard fietst om boodschappen te doen.

    ‘Ik had haast, godverdomme.
    Het ging vanzelf.
    Wat een schaamteloos gebrek aan tact
    zoals ik daar uitdrukkelijk demonstreerde
    dat ik niet heb wat jij hebt
    en jou zo dwing te slikken
    dat ik nog leef
    en jij niet’.

    Hij stelt vast dat hij zich laat verslonzen in het stationnetje in de Schotse Hooglanden waar ze samen jarenlang woonden, maant zichzelf aan om gezonder te eten, wat vaker onder de douche te gaan en te beseffen ‘Je bent haar kwijt. Probeer niet zo bezitterig te zijn’. Hij handelt praktische kwesties af, vraagt zich af of hij het aan haar verschuldigd is haar planten in leven te houden en eet ingevroren kliekjes van maaltijden die zij heeft gekookt. In ‘Vraag het dan gerust’ gaat hij in op al die mensen die hem zeggen ‘Als er iets is wat we kunnen doen, het maakt niet uit wat, vraag het dan gerust’. Hij vraagt of iemand met hem in een rotvaart door het heelal kan scheuren, naar de plek waar God zich schuilhoudt.

    ‘En wacht op mij terwijl ik de deur
    van de directiekamer intrap
    en de hoogheilige kloothommel
    wegruk uit zijn onderonsje met de Eeuwigheid,
    zijn topoverleg met de Geheimenissen des Levens,
    zodat hij mij eens haarfijn uit kan leggen
    waarom mijn vrouw zo nodig
    moest worden gemarteld en gekleineerd
    en uiteindelijk geëxecuteerd.’

    En ach, hij weet dat ze met ‘het maakt niet uit wat’ een kop thee bedoelen of een lift naar de stad, dus houdt hij zich gedeisd en vraagt hij maar helemaal niks. Door heel de bundel heen schijnt de liefde, ‘oude’ liefde die niet idealiseert, die ook nog op post blijft wanneer de ander schoonheid verliest en hulpbehoevend wordt. Liefde die niks heeft met voetstukken, maar wel een monument in woorden optrekt voor een vrouw die voor de auteur uniek, bijzonder en onvergetelijk is. Wat voor ons lezers overblijft, is poëzie waar je af en toe koude rillingen van krijgt en die je tegelijk met een heel warm hart achterlaat.

    ‘Tot leven. Een liefdesgeschiedenis’ – Michel Faber, Uitgeverij Podium, 2016
    Originele titel: ‘Undying. A Love Story
    Vertaling: Harm Damsma en Niek Miedema’

    Mooi interview met Michel Faber op de website van Vrij Nederland.

     

     

    30 januari 2017

  • Lees nu: ‘Creativiteit = kracht!’

    creativiteit2Een tijdje geleden deelde ik hier mijn ’10 strategieën voor meer creativiteit in je leven’. Creativiteit is sowieso een onderwerp dat me tussen de bedrijven door altijd opnieuw weet te prikkelen. Wat is het? Waar komt het vandaan? Hoe kan je het stimuleren? Door erover te lezen, na te denken, te schrijven en met mijn eigen creativiteit te experimenteren kwam er een langere tekst uit de bus en die breng ik nu, vandaag, uit!

    Na een inleidend hoofdstuk met een korte verkenning doorheen neurologie, psychologie en meer spirituele benaderingen krijg je 34 strategieën voor meer creativiteit en tot slot een leeslijst met titels in het Nederlands en het Engels die je op weg zet om nog veel meer te lezen.

    ‘Creativiteit = kracht!’ heeft 32 pagina’s tekst en illustraties en is verkrijgbaar in pdf-formaat. Makkelijk aan te schaffen, geen bomen voor gesneuveld. Tot 15 oktober aan lanceerprijs 4 €, daarna 5 € en blijvend in het aanbod van Villa VanZelf vzw. Bestellen door een mailtje naar info@villavanzelf.org en storting van het juiste bedrag op rek. nr. BE45 9731 4485 5689.

     

    3 oktober 2016

  • Spookschip in de nacht

    Slapeloosheid is een ramp. Ik heb er sinds een tijdje veel last van. Redenen? Onbekend. Wat doe je in wakkere uren? Soms: een gedicht schrijven over slapeloosheid.. Daar is geen keuze mee gemoeid. Liever zou ik slapen als een roosje dan met woorden in mijn hoofd te zitten. Ze komen vanzelf en wanneer ze komen moet ik er ook iets mee doen. Verjagen is geen optie want daarvoor zijn ze dan weer te aantrekkelijk. Soms word ik wakker met een regel in mijn hoofd die af is en die lijkt te zeggen: ‘en nu jij, ik heb mezelf al bedacht, de rest is voor jou’. Inspiratie is iets vreemds. Maar dus … slapeloosheid.

    Slapeloosheid

    Gedoemd onder dekens ben je
    het spookschip op de barre golven
    van een dode nacht.
    Je zoeklichten vinden alleen het zwart van duisternis.
    In het ruim rolt je geest in een fles heen en weer.
    Ongerijmde uren struikelen langs je boeg
    en rafelige dromen
    over ongelukken
    en bedrog kruisen je koers.
    Ochtend blijft buiten bereik.

    spookschip

    22 september 2016

  • ‘Hoop’ is het ding met veren

    Een heel jonge Emily Dickinson, één van de zeldzame foto’s die van haar zijn gemaakt.

    Emily Dickinson (1830 – 1886, Amerikaanse dichteres) dwaalt even door mijn dagen. Ik had haar graag gesproken, of wat brieven met haar uitgewisseld. Ze woonde in Amherst, Massachussets, en leidde een weinig ophefmakend leven, grotendeels op dezelfde plek, in hetzelfde huis. Ze bleef ongetrouwd en kinderloos, maar had inspirerende vriendschappen met mannen die vooral betrekking hadden op haar poëzie . Trouw aan zichzelf schreef en schreef ze, meer dan 1700 gedichten, waarvan er 7 tijdens haar leven werden gepubliceerd, en dan nog in bewerkte vorm. Haar stijl was voor die tijd vernieuwend: haar voortdurende gebruik van gedachtenstreepjes, hoofdletters middenin de tekst en ongebruikelijk of afwezig rijm pasten niet in de toen strakkere vormschema’s van poëzie. Op de koop toe was ze een vrouw, waardoor nog sneller werd geoordeeld dat wat ze schreef ongeschikt voor een publiek en dus onpubliceerbaar was. Behalve voor haar meest nabije vrienden en familie moet ze soms mensenschuw zijn overgekomen en ze leek er zelf niet altijd op gebrand om een lezerspubliek te hebben. Gelukkig heeft de tijd haar postuum faam gebracht en wordt ze nu als één van de grote vernieuwers in de Amerikaanse poëzie aan het eind van de 19e eeuw beschouwd.

    Hieronder een gedicht van Emily Dickinson over hoop. Heel mooi als je het mij vraagt, en hoop is iets wat we allemaal altijd kunnen gebruiken. Niet tevreden over de Nederlandse vertaling in de bundel ‘De mooiste gedichten van Emily Dickinson’ (uitgave De Morgen – Bibliotheek / Wereldpoëzie, 2002) heb ik er zelf een andere gemaakt.

    ‘Hope’ is the thing with feathers –
    That perches in the soul –
    And sings the tune without the words –
    And never stops – at all –

    ‘Hoop’ is het ding met veren –
    Dat neerstrijkt in de ziel –
    Het zingt het lied, de woorden niet –
    En niemand – houdt het tegen –

    And sweetest – in the Gale – is heard –
    And sore must be the storm –
    That could abash the little Bird
    That kept so many warm –

    En zoetst klinkt het – bij felle Wind –
    Alleen de zwaarste storm –
    kan het verslaan – dit Vogeltje
    Bij wie je warmte vindt –

    I’ve heard it in the chillest land –
    And on the strangest Sea –
    Yet, never, in Extremity,
    It asked a crumb – of Me.

    Ik hoorde ’t in het kilste land –
    En op de vreemdste Zee –
    Maar vroeg het, zelfs in Hoogste Nood,
    Een kruimel van Me? Nee.

    13 september 2016

  • Wat voor dag is het?

    carpe diem

    ‘Carpe diem’, ik heb dat altijd een dwaze spreuk gevonden. Tegeltjeswijsheid voor in oma’s keuken. Horatius blijkt de onverlaat te zijn die het uit z’n pen kneep en horeca-zaken durven zich wel eens zo te noemen. En nu schrijf ik een gedicht met die titel. Waar gaat dat heen? Ben jij een zorgvuldige dagen-uitpakker? Of eerder een barbaarse consument zoals ik? En wat voor dag is het vandaag?

     

     

     

    Carpe diem

    Eigenlijk zou je de dag moeten uitpakken.
    Met verwachtingsvolle handen het papier eraf – voorzichtig, het mag niet scheuren.
    Dan aandachtig in die doos blikken en vaststellen wat het is.
    Het kan een vaas van aardewerk zijn, voor later gebruik op de plank te zetten
    of meteen op de keukentafel gevuld met bloemen uit de tuin.
    Het kan een ritje in een rollercoaster zijn, met ademgierend hartslaan en onbedwingbaar gillen
    in de verticale afdalingen.
    Het kan een miniatuurtje zijn van nauwelijks bewegen, verzonken gedachten en breekbare gedichten.
    Het kan de onverschrokken trek zijn, de wereld in met pionierslaarzen, alles aandurvend.
    Het kan een ziektedag zijn, een zoeklichtdag, een regendag, een kaarsendag, een schaamtedag,
    een lachdag, plaagdag, liefdedag, prachtdag, pruildag, huildag, komkommerdag, vergeetdag,
    niets-vermag-dag, alles-vermag-dag.
    Helaas, ik kan het niet.
    Scheur een rafelig gat in dat papier, beuk een hol in die doos en wrik eruit wat erin zit,
    of vergeet zelfs te kijken en gooi zonder nadenken weg.
    Dagenbarbaar van het ergste kaliber die ik ben.
    Help me. Minstens zou ik toch al een keer de afwas kunnen doen zoals ik gepland had.

     

    27 augustus 2016

  • Het verzachtend effect van museumbezoek

    Is daar onderzoek naar gedaan, naar de effecten van museumbezoek? Dat vroeg ik me plots af. Eigenlijk naar aanleiding van mijn eigen recente bezoek aan Museum M in Leuven. Ik kom er regelmatig. Als een café je stamkroeg kan zijn, dan is Museum M mijn ‘stammuseum’. Het slaat nergens op, want ik ga er altijd in mijn eentje heen, dus van stam is geen sprake, maar dat heeft geen belang. Googlen op ‘psychologisch effect van museumbezoek’ levert nauwelijks wat op, behalve dat museumbezoek, net als contact met dieren en mediteren, het welbevinden van mensen met een hersenaandoening zou verbeteren. Hersenaandoening of niet, mijn welbevinden wordt in elk geval beter van musea. Ik maak een wereldreis in één of andere sfeer – en dat zonder geestverruimende middelen – en word stil en mild binnenin. Als ik me creatief wat opgedroogd voel, gaat alles soms weer stromen. Dat was nu ook weer zo. Ik stapte het museum uit en schreef (zie lager).

    LieveBlancquaert6_tcm39-85262Wat er op dit moment te zien is in Museum M? ‘Ecce homo’, een prachtige dialoog tussen fotografe Lieve Blanquaert en de vaste collectie, over de manieren waarop lijden wordt uitgebeeld. De foto’s zijn tussen, naast of tegenover de schilderijen en beelden opgehangen: ze contrasteren en harmoniëren, verruimen, actualiseren, verscherpen of verzachten. Verfrissend dat een museum genoeg durf heeft om verschillende kunstuitingen naast elkaar te presenteren en elkaar te laten versterken. Mooi ook hoe foto’s uit 2016 de springlevendheid van kunstwerken uit soms lang vervlogen eeuwen kunnen laten oplichten. Je hebt nog wel even de tijd om naar ‘Ecce homo’ te gaan kijken – tot 17 januari 2017 om precies te zijn – , maar stel het niet te lang uit.

     

    Museum M

     

    Binnentreden met

    niet meer bagage dan mijzelf.

    Hoewel dat weinig lijkt

    soms zwaar te tillen toch.

     

    Kaartje kopen,

    jas en tas achterlaten,

    zaal 1,

    overgave.

     

    Aan de houten engelen met fluiten,

    uit die eeuwen toen engelen met fluiten

    er nog toe deden.

    Aan de roodheid van een gewaad.

    Aan het verstikkend veilige duister

    van Permekes landschap.

    Overgave aan elke tint

    van huid, elk vlekje, krasje, elke ader.

    Overgave

    aan muren,

    drempels,

    hoogtes,

    spiegels,

    uitzichten,

    stiltes.

     

    Gaandeweg binnengesijpeld worden,

    met de inhoud van die anderen

    die ook toevallige namen hebben.

    Nieuwe vloeistoffen wolkend door eigen,

    infuus van opluchting.

     

    Wanneer ik buiten kom

    ben ik meer kunstenaar

    dan eerder.

    Zo licht

    dat ik mijn lippen in mijn gezicht voel zitten,

    armen bengelend in het gelid van oksels.

    Weer verwachting geworden,

    bereidheid,

    klaarte.

     

     

    20 augustus 2016

  • 10 strategieën voor meer creativiteit in je leven

    1.Begin je dag met een vast ochtendritueel

    Misschien moet je er vroeger voor opstaan (en dan ook vroeger gaan slapen, moe zijn en creativiteit gaan slecht samen!), maar begin je dag op een manier die voor jou inspirerend is: wakker worden bij een kop dampende thee in je tuin of op je balkon (in de winter met een dekentje om je heen), zomaar wat tekenen, een ochtendwandelingetje, gedichten lezen … Het maakt niet uit wat het is, als het maar bij je past en je dag in zachtheid van start laat gaan. Zelf begin ik elke dag met schrijven, lukraak wat in me opkomt, ook wanneer ik het gevoel heb dat er niks te schrijven valt. Tip: zet je telefoon, laptop of tablet pas aan wanneer je ochtendritueel om is!

    2.Gebruik kleur

    In een periode toen ik volkomen knock-out was door een moeizame relatie zat ik een keer wezenloos in de auto op de parking van de supermarkt en dacht ik: wat heb ik nu – meteen – nodig? Het antwoord was: pizza en kleurige schrijfstiften. Sindsdien ben ik nooit meer gestopt met schrijven in alle kleuren van de regenboog en ben ik ook mijn schrijfsels gaan versieren met specialere letters, omlijningen en tekeningetjes. Kleur kan je overal toepassen: gekleurd papier, kleurige post-its, een vrolijke agenda in plaats van een nietszeggend zwart exemplaar, meer kleur in je kleding of accessoires, kleur in je huis, bloemen op tafel, …

    3. Gebruik een schrijfboekje

    Misschien zijn niet voor iedereen schrijfboekjes een even onmisbaar levensonderdeel als voor mij, maar toch geloof ik dat je mét schrijfboekje creatiever bent. Meteen opschrijven wanneer er een idee voorbijkomt, ongemerkt de speciale schoenen van je overbuurman in de trein natekenen, een verbeter-de-wereld-in-10-stappen-lijst maken, … Ongetwijfeld zijn er honderd apps waarmee je dat ook allemaal kan, maar ik heb geen smart phone en hoe dan ook kan zo’n ding de vergelijking met een opschrijfboekje nooit doorstaan.

    4.Wees gul voor jezelf

    Is er iets waarvan je weet dat het je creativiteit stimuleert, of je doodgewoon in een opgewekte stemming brengt, misschien iets wat je het gevoel geeft dat het een beetje kinderachtig is en je eraan moet weerstaan? Gun het jezelf! Vrolijke stickers, kleurpotloodjes, tape om mee te decoreren, een vulpotlood, een speciale opbergdoos, theelichthouder, grappig uitziende plant, … Als je koopverslavende neigingen hebt moet je hiermee misschien uitkijken, maar als je zoals ik eerder het type ‘ach dat heb je toch helemaal niet nodig!’ bent, is het een goeie.

    5.Beschouw jezelf als een kunstenaar en organiseer een wekelijkse ‘artist date’

    Dit idee komt uit ‘The Artist’s Way’ van Julia Cameron en bestaat erin dat je elke week een vast moment reserveert voor een exclusief afspraakje met jezelf en niemand anders dan jezelf. Om iets buiten je platgetreden paden te gaan doen. Naar een park waar je nooit eerder bent geweest, een museum, met de trein naar een stad die je niet goed kent, in een koffiebar gaan zitten en verhalen verzinnen over de mensen die je daar ziet, … Heel verfrissend kan zo’n ‘artist date’ zijn, maar de kunst is om het vol te houden. Er lijkt altijd wel een goeie reden te zijn waarom je er deze week ‘geen recht op hebt’ of ‘eerst echt iets moet afwerken’.

    6.Lees over creativiteit

    5-MANIEREN-OM-JE-DROMEN-OP-TE-VOLGEN1

    ‘Big Magic’ van Elisabeth Gilbert geeft je een boost. Haar visie op creativiteit is tegelijk no-nonsense, humoristisch en een beetje spiritueel. De al eerder vermelde Julia Cameron helpt je in ‘The Artist’s Way’ via een 12-wekenprogramma je eigen inspiratie te vinden. Ook als je je zoals ik niet netjes aan die 12 weken houdt, kan je er wat aan hebben. ‘Steal like an artist’ en ‘Show your work’ van Austin Kleon lezen snel en gemakkelijk. Het zijn niet de boeken die je leven zullen veranderen, maar als je er hier en daar iets uit kan oppikken, is dat mooi meegenomen. De teken/schrijfboeken van Lou Niestadt – ‘Groots en meeslepend leven’ en ‘Less is luxe’ (zie hierboven) – zijn alleen al leuk om door te bladeren en je te laten inspireren door de combinatie van handgeschreven tekst en kleurige gedetailleerde tekeningen.

    7.Wissel hoofd/zitactiviteit doorheen je dag altijd af met beweging

    Wanneer ik me niet zo geweldig voel, heb ik de neiging om zo weinig mogelijk te bewegen en zo hard mogelijk te denken hoe ik uit het slop raak, al weet ik dat het hopeloos fout is en nog hopelozer niet werkt. Ook wanneer je je ‘normaal’ voelt een slecht idee. Eigenlijk moet met je hoofd of zittend werken (maximum anderhalf à twee uur) altijd afgewisseld worden met beweging. Wanneer ik een tijd geschreven heb of piano geoefend, ga ik in de tuin werken of afwassen, de was ophangen of fietsen. Niet mogelijk op kantoor? Je kan het raam openzetten en je een paar minuutjes uitrekken, naar de koffie-automaat wandelen, tijdens je lunch naar buiten gaan, een paar verdiepingen traplopen, …

    8.Wacht niet op inspiratie maar train je creativiteitsspieren

    Vele mensen denken dat je alleen maar creatief kan zijn op het moment dat de heilige inspiratie je overvalt. Natuurlijk kan je op de vleugels van een creatieve golf geweldige dingen doen en voelt de flow daarvan heerlijk. Maar als je daarop zit te wachten, gebeurt er waarschijnlijk niet veel. Creativiteit is als een spier die geoefend moet worden om soepel te werken. Als je ergens creatiever in wil worden – tekenen, fotograferen, koken, schrijven, events organiseren, vergaderen, songs schrijven … – dan moet je dat simpelweg zo vaak mogelijk doen. In plaats van om de 2 maanden een keer dat half uurtje dat er na alle dagelijkse beslommeringen nog overblijft, moet je het een vaste regelmaat in je leven geven en daar zo min mogelijk van afwijken. Schrijf het desnoods in je agenda.

    9.Ruim op

    Je kent het begrip wel: ‘creatieve chaos’. En je hebt altijd mensen die beweren dat een rommelige werkplek wijst op meer creativiteit. Bij een ander kan dat misschien kloppen, bij mij in elk geval niet. Rommel staat voor mij gelijk met stagnatie op alle vlakken. Rondslingerende spullen die al weken op dezelfde plek liggen maken mij depri in plaats van creatief, terwijl orde mij een fris hoofd en een goed humeur geeft. Even 10 minuten in sneltreinvaart opruimen kan een ware opkikker zijn, het kan trouwens precies de beweging uit nummer 7 zijn die je nodig hebt. En je zal zien: terwijl je loopt op te ruimen, valt je één of ander leuk idee in.

    10.Zorg na een moment of periode van inspiratie voor structuur

    Iedereen heeft het wel eens: een uur, halve dag of zelfs een paar dagen waarin je een soort hemelse bevlogenheid hebt. Ideeën buitelen je hoofd in, het voelt allemaal alsof je even een ander mens bent en je bent er zeker van dat je geweldige dingen op het spoor bent. Dat betekent dat je  op rechterhersengolven van intuïtie en associaties aan het surfen bent. Heel mooi allemaal, maar oh zo jammer als je twee weken of zelfs maar een dag later het ontnuchterende gevoel hebt ‘waar ging dit nu eigenlijk over?’ of ‘ik heb er alweer niks mee gedaan’. Dat laatste moet je dus bewust wél doen. Je linkerhersenhelft moet nu harder gaan werken. Keer terug naar je ideeën, schrijf op, orden, structureer, maak een actieplan, doe opzoekingen, denk verder na … Het kan plots allemaal heel saai lijken, maar laat je niet ontmoedigen. Dump onbruikbare delen van ideeën en geef niet te snel op. Het is mogelijk dat je tijdens meer gestructureerd werken – of misschien eerder terwijl je een wandeling maakt of wanneer je ’s ochtends wakker wordt – weer nieuwe, aanvullende ideeën krijgt.

    Heb je je eigen supertips voor meer creativiteit? Deel ze hieronder!

    Op 27 augustus geef ik een ééndaagse workshop creativiteit in Leuven.

    7 augustus 2016

  • Een Braziliaan over de lichamelijke liefde

    Schrijven over seks is niet gemakkelijk. Geloof me, ik heb het zelf geprobeerd. Ik bedoel: literair schrijven, in een verhaal of gedicht. Niet het zoveelste receptenboekje voor hemelse seks. Het klinkt al gauw te plat, te expliciet, of te zweverig …  Sommige auteurs kunnen het. Een enkeling wijdt er een hele dichtbundel aan.

    Carlos Drummond de Andrade (1902-1987), Braziliaans dichter met grote faam in eigen land en daarbuiten, schreef met ‘O amor natural’ een kaleidoscopische 360°-gradenbundel over de lichamelijke liefde. Opmerkelijk is dat hij de 40 gedichten schreef toen hij over de 80 was. De publicatie ervan gebeurde na zijn dood, hoewel eerder al bekend was geraakt dat hij een bundel erotische gedichten in de maak had. Dat nieuws was natuurlijk een hapklare brok voor de media. Misschien net daarom dat de auteur enige schroom aan de dag legde. Hij vreesde dat de bundel als het zoveelste pornografische werkje zou worden afgedaan.

    de-liefde-natuurlijk-carlos-drummond-de-andrade-boek-cover-9789041740939Nochtans, als je naar zijn intentie luistert, lijkt daar weinig reden voor te zijn. Twee jaar voor zijn dood zei hij in een interview over het toen nog ongepubliceerde ‘O amor natural’: ‘Ik geloof dat, tot op heden, een groot deel, zoniet alles, van de literaire werken over de liefde, de liefde tracht te verheerlijken of te analyseren als een versmelting van lichamelijke en geestelijke liefde. Er ontbreekt de optiek van lichamelijke liefde als een waardige uitdrukking van de liefde. Wanneer we spreken over liefde, hebben we het meer over een gevoel dan over een praxis, een ervaring. Mijn idee was de fysieke kant van de liefde te verheerlijken, in poëtische en waardige taal. Ik wilde niet over het obscene spreken, en ik gebruik ook geen obscene woorden.’

    En lukt het zo wat met dat ‘verheerlijken in poëtische en waardige taal’? Absoluut. Het mooie aan de bundel als geheel is dat Drummond de Andrade erin slaagt om seks als een veelzijdige beleving te presenteren. Hij belicht, duidelijk met kennis van zaken, de ontelbare facetten ervan en gebruikt daarvoor diverse uitdrukkingsvormen, verschillen en nuances in toon, woordgebruik en lengte van gedichten.

    Sommige zijn kort en hebben een overheersend speelse toon, zoals ‘Onder de douche beminnen’ en ‘De vloer is bed’.

    De vloer is bed

    De vloer is bed wanneer de liefde overmant.

    Op hoogpolig tapijt of op het hardst parket,

    als liefde om naar bed te gaan niet wachten kan,

    vormen wij lijf aan lijf het vochtige ballet.

     

    Om uit te rusten van het liefdesspel gaan we naar bed.

     

    Onder de douche beminnen

    Onder de douche beminnen, zeep en kussen,

    of in bad, beiden gekleed in water,

    glibberende liefde, glippend, grijpend,

    wijkend, water in de ogen, monden,

    dansen, varen, duiken, regenen,

    dat schuim op onze buiken, en de driehoek

    van het schaamhaar wit – van water, sperma,

    liefdes loop, of zijn wij bron geworden?

    Sommige van de gedichten zijn niet meer dan een lofzang op billen en kontjes (in het Braziliaans ‘bunda’ en zowat een nationaal fenomeen dat op de Braziliaanse stranden in minuscule bikinibroekjes tentoon wordt gesteld, ongeacht de omvang ervan). De auteur schroomt evenmin taboes, alles komt aan bod, orale en anale seks inbegrepen, seks als herinnering van lang geleden en seks op oudere leeftijd. Hij gebruikt ook niet per se metaforische of poëtische benamingen. Penis, vagina, sperma, fellatio, orgasme … worden vaak gewoon bij naam genoemd. Toch, door hun inbedding in een kader dat onmiskenbaar poëtisch is, doen ze nergens ontnuchterend of klinisch aan.

    In verschillende gedichten weerklinkt een spirituele beleving van seks, als ervaring waarin de mens een vorm van eeuwigheid of verbinding met een overstijgende dimensie kan ervaren. In het lange ‘Liefde – want dit is het ene woord’ bijvoorbeeld:

    Wie zal beweren dat hij enkel ziel is?

    Wie voelt niet van ziel zijn lichaam zwellen

    tot het openbarst in louter kreten

    van orgasme, onbegrensd moment?

     

    En verderop:

    Eenwording in bed, of in de kosmos?

    Waar houdt de kamer op, raakt hij de sterren?

    Welke lust in onze lenden voert ons

    naar dat ver domein, etherisch, eeuwig?

    De vertaling in het Nederlands is van August Willemsen en is tegelijk nauwgezet en getrouw met waar nodig creatievere inbreng. In een appendix geeft hij achtergrond, licht hij enkele vertaalkundige keuzes toe en spreekt hij de hoop uit recht te hebben gedaan aan de verrassende nalatenschap van Braziliës grootste dichter. Tot slot herhaalt hij nog even de verzen waarmee het laatste gedicht van de bundel besluit, namelijk de wens van een oude man die aan het eind van zijn leven is gekomen en in dat heengaan de verbinding tussen seks en sterven maakt:

    Laat de ejaculatie dus mijn eind bekronen

    en moge ik dan gaan, in vrede met mijn lot,

    mijn sperma sprenkelend daar waar de doden wonen.

     

     

     

     

    26 juli 2016

  • het circus van folteringen

    (Soms gaat het allemaal een beetje moeizaam. Soms zijn we er kampioen in onszelf stokken in de wielen te steken. Een alledaags circusje van zelfkwelling dat we opvoeren …)

     

    circushet circus van folteringen

     

    nu voer ik voor u helemaal in mijn eentje

    het circus van folteringen op

    ik klim tot in de nok

    en mis moedwillig

    het inhaken aan de trapeze

    smak op mijn gezicht

    nee helaas er is geen vangnet

    dan ben ik de leeuwentemmer

    die met opzet een volkomen foute beweging maakt

    waarop de leeuw twee rijen tanden in mijn arm zet

    ook ben ik de vuurspuwer

    die alle wetten van die discipline in de wind slaat

    en haar mond brandt

    tot slot ben ik de clown

    die geen lach weet te ontlokken

    maar misschien was ik dat altijd al

    17 juli 2016

  • Berlijn in 10 beelden

    7 dagen Berlijn, in gezelschap van man en 3 eigenzinnige adolescenten – 21, 19, 16 – ,  toevallig ook ons beider kinderen. Met de trein, wegens treinliefde en ecologische principes. Ziedaar de ingrediënten voor een vakantie’tje. En ziehier wat indrukken die achterblijven, in beeld en woord. Nee, het is geen toptien, wel een kijk-dit-heb-ik-gezien (en gedaan).

    IMG_8215

     

    Het openbaar vervoer geeft karakter aan Berlijn doordat de routes van de gele stadstrams en de treinstellen van de S-Bahn op vele plekken over bruggen lopen en je onder die bruggen vaak winkels en bars hebt. Misschien ben ik een beetje kind gebleven, maar geef mij een treintje dat over een brug door de stad rijdt en ik blijf kijken.

     

    IMG_8132

     

    Waar onder het naziregime het hoofdkwartier van de Gestapo gevestigd was, is nu Topographie des Terrors, een complex met binnen- en buitententoonstelling over dit duistere Duitse verleden. Een gebouw met veel glas, wit horizontaal traliewerk filtert het licht, geeft beslotenheid. Op niveau -1, in een soort binnentuin: een vloer van water, spiegel, rust.

    IMG_8307

     

    Berlijn is hip en cool en heeft stijl. In de wijk Prenslauer Berg kan je heerlijk  rondhangen: boetiekjes, leuke cafeetjes en kleine restaurantjes, tweedehandskledingzaken en ander sympathieks. Beetje alternatief, het snobgehalte blijft beperkt. Op de foto: dasgoodshaus

     

    IMG_8165

     

    Rondhangen kan vermoeiend zijn. Gelukkig is de dichtheid aan koffiebars in deze stad bijzonder hoog. Ik hou alleen van de geur van koffie, maar voor de taart die gelukkig bij het fenomeen koffiebar hoort, ga ik voluit. Foto gemaakt in koffiebar Bekarei, met authentiek seventies-sfeertje en meubilair.

    IMG_8138

     

    Hij is weg maar hij is overal, de Muur. In een metalen strip die over straten en pleinen loopt, of een dubbele strook kasseien, in stukken Muur die nog overeind staan, overdekt met graffiti (East Side Gallery), in musea en gedenktekens, stoeptegels, verhalen over vluchtpogingen …

     

     

    Je slaat de hoek van een museumzaal om en daar staat plots een IMG_8267beeld, heel zacht wit. Een wat oudere man, met snor en baard en mooi gespierde torso, zijn gezicht ter hoogte van de borst van … een heel jong meisje? Een kind? Betrokkenheid, verstrengeling, en toch ook losstaan, de armen strak naast zich. Een titel en een suggestie van intimiteit die vragen oproepen. Verbeeldt de kinderlijke figuur zijn gedachten? Waarom blijven ze allebei in het marmer verankerd, de ene met alleen de suggestie van armen, de ander zonder onderlichaam?

    L’Homme et sa pensée – Auguste Rodin – Alte Nationalgalerie

     

    IMG_8299

     

    Gedächtniskirche: stuk gebombardeerd in WOII, een afgebroken toren, reusachtig gat waar ooit een roosvenster zat, gapend. Binnenin prachtig bewaarde vloer en mozaïeken. Engelen, alsof ze beschermd hebben zodat er nog iets overblijft: de aartsengel die de draak dood op de grond, een engel met gespreide vleugels in blauw en gouden  mozaïek in de gewelven. Naast de kerk: een donkere zeshoekige doos met wafelstructuur.

     

    IMG_8274

    Buiten dofgrijs, binnen een wonder van blauw gedempt licht en een gloeiende christus die in de lucht lijkt te zweven. De meer dan 20.000 glasraampjes zijn handgemaakt in de Loirestreek in Frankrijk.

     

     

     

    IMG_8190

    De moderne glazen koepel bovenop het statige historische gebouw van de Bundestag kan je bezoeken. Het vergt in de rij staan om je bezoekuur voor twee dagen later te reserveren, maar  het loont de moeite. Een indrukwekkende constructie met fraai uitzicht over de stad en zelfs een audiogids zonder prietpraat in het Nederlands. Helemaal gratis bovendien.

     

    IMG_8204Berlijn is ook een stad van street art en graffiti, hieronder in RAW, een plek die aan de anarchistische wijk Christiania in Kopenhagen doet denken. Licht verloederde pakhuizen, kraak, muurschilderingen, skaterscultuur, …

     

     

     

    En verder … al die andere beelden, al dan niet digitaal vastgelegd.

    15 juli 2016

Vorige pagina Volgende pagina

Maak een website of blog op WordPress.com

Reacties laden....
  • Abonneren Geabonneerd
    sandra roobaert
    Voeg je bij 64 andere abonnees

    Heb je al een WordPress.com-account? Nu inloggen.

  • sandra roobaert
    Site in de Reader weergeven
    Beheer abonnementenAanmeldenInloggen
    Deze inhoud rapporteren
    Deze balk inklappen