Spring naar inhoud

sandra roobaert

    • Blog
    • Boek mij!
    • De inventaris van wat blijft
    • Dichter&Dichter
    • Huidlijm
    • Over mij
    • SchrijfTijdlijn
    • Welkom!
  • moeder

    iets voor twaalven en het huis
    moet nog wat rechtgetrokken in de hoeken
    voor zij onder zeil gaat bovenin
    ze weet dat breedbeeld noch almacht binnen bereik liggen
    dat hoogstens haar hand
    gladstrijkt omspoelt wegbergt tot
    de volgende explosie van huiselijkheid in een nieuwe dag

    ze kent de permanentie van haar lichaam
    dat niets heeft van een breed schip of een kerk
    om bij onweer in te schuilen
    meer lijkt op de perenboom met volle takken
    die niet wegwandelt nooit het tuinhek voor altijd achter zich dichtslaat
    rotte vruchten zonder aarzeling laat vallen
    en ook wel eens een tak verliest

    ze doet dit al sinds kinderheugenis
    de kweek is klaar al haperen de vleugels nog
    maar nooit is het af nooit uit nooit helemaal volbracht
    het weze zo
    ze gaat naar boven
    neemt het wasgoed mee
    zet de wekker

    blouse

    15 juli 2018

  • Woedende shampoo

    Ik ben in het station.
    Lees achteloos de reclameborden waar ik langs loop.
    ‘Het woedende recept voor zeer droog haar’.
    Het valt mij op en ik denk: ‘Hé ja, dat klopt eigenlijk wel, om heel droog haar te lijf te gaan, heeft die shampoo best wel wat knetterende energie nodig. Zoiets van: erop of eronder. Dit varkentje – of eigenlijk, deze kurkdroge haardos – wassen we zo even. Kaboemmmm!’
    Euh, nee dus.
    Er staat gewoon: ‘Het voedende recept voor zeer droog haar’.
    Je fantasie gaat met je op de loop, schat.
    Je wordt echt een beetje kierewiet.
    Wat zegt dit over jouw energie, als je ‘woedend’ leest in plaats van ‘voedend’ en drie keer moet kijken voor je door hebt dat het eerste echt niet is wat er staat.
    Het is vooral jouw energie die knettert en laait de laatste tijd.
    Geregeld richting woedend in plaats van voedend.
    Maar eigenlijk … so what?
    Ik weet het, woedend is zo ‘not done’.
    Zo oei-oei-wat-scheelt-er?
    Zo ‘kan je je niet een beetje beheersen’?
    Nee, er scheelt niks.
    Ik weet het gewoon van mezelf.
    Ontkenning noch verontschuldiging, het gaat niet ondergronds.
    Ik leef even in een wereld waarin woedende shampoo plausibel is en alles soms flink oplaait vanbinnen.
    Omdat het mag hoef ik niet binnenkort iets in de fik te steken, hoef ik – meestal – geen onschuldige verrot te schelden of niet helemaal loos te gaan op sociale media.
    Zo werkt dat.
    Best voedend eigenlijk.

     

    5 juli 2018

  • Wat doe je met 59 dagboeken?

    Ik zit al weken in een minimaliseer-fase. Ik schreef er onlangs over, en ik doe het ook echt. Intussen staan er enkele kubieke meters kartonnen dozen klaar om volgende week door de kringwinkel te worden opgehaald.

    Kasten, schouwmantels en tafels zijn plots niet langer de oppervlakken die dankbaar gebruikt worden om alles en nog wat kwijt te kunnen. Ze zijn leeg. Verkwikkend, zen-achtig, maar ook lichtjes confronterend – moet daar nu echt niet één of ander decoratiedingetje staan? – leeg.

    Eén van mijn bezittingen komt niet in aanmerking om aan de kringwinkel te schenken, en wel deze:

    Een kartonnen doos met welgeteld 59 dagboeken erin. Volgeschreven tussen begin 1983 en vandaag. Dat maakt dik 35 jaar levensgeschiedenis. En dus de mogelijkheid om te achterhalen wat mij bezighield op mijn 14e, 26e, 33e, 41e, en alle jaren daar tussenin. De mogelijkheid om te weten wat ik dacht of voelde bij het stuk gaan van relaties, bij de geboorte en het opgroeien van kinderen, bij verliefdheid, bij wat er gebeurde in vriendschappen en in jobs en in een lang lang huwelijk en op doodgewone dagen van geluk of miserie.

    Maak ik ook gebruik van die mogelijkheid? Eerder zelden eigenlijk. Als ik herlees, dan is het meestal het meest recente wat ik heb geschreven, ook omdat die dagboeken zich nog ergens in mijn buurt ophouden. Waar de kartonnen doos met oudere dagboeken zich nu eigenlijk bevond in mijn huis wist ik niet meer precies. Wat ik er uiteindelijk mee moet, is wel iets wat al jaren af en toe opduikt in mijn gedachten. En mij dan een wat ongemakkelijk gevoel geeft, zoals alles wat met het verstrijken van tijd en met vergankelijkheid te maken heeft dat kan doen. Want ultiem kan ik er niet onderuit om er een beslissing over te nemen, of iemand anders doet dat als ik het zelf niet doe. Ik ben ook op een leeftijd gekomen waarop je nog niet echt oud bent, maar toch al wat vaker aan je eindigheid denkt dan wanneer je 30 bent.

    Dus wat met die dagboeken? Laat ik eens creatief alle mogelijkheden oplijsten:

    1. Gewoon weg ermee. Oud papier. (= de radicale oplossing, geen sentimenteel gedoe)
    2. Verbranden. (= de met symboliek geladen oplossing, loutering, het verleden achter je laten)
    3. Integraal nalaten aan partner en/of kinderen bij overlijden. (= de psychologisch complexe oplossing, sowieso doet het wat met hen)
    4. Bij leven en welzijn dagboeken wegschenken aan gezins- of familieleden, vrienden, bekenden en bewust kiezen wie welk deel uit welke periode krijgt. (= de moedig/kwetsbare oplossing, potentieel kan het relaties flink beïnvloeden, in positieve of negatieve zin)
    5. Bij leven en welzijn dagboeken wegschenken aan om het even wie erin geïnteresseerd is, bekende of onbekende, en de ontvanger de periode laten kiezen. (= de uiterst avontuurlijke oplossing, dit is zoiets als van een klif in zee springen of een bungeejump in de Grand Canyon)
    6. Bij leven en welzijn op parkbanken, in publieke vuilnisbakken, aan bushaltes of in treincoupés afzonderlijke dagboeken achterlaten, zonder contactgegevens erbij. (= de romantische oplossing, zoiets waar een auteur een roman uit zou kunnen puren of een scenarioschrijver een film).
    7. Schenken aan het Nederlands Dagboekarchief. (= de licht griezelige oplossing, wie wil eigenlijk dat haar dagboeken potentieel door wetenschappers worden bestudeerd?)
    8. Alle dagboeken herlezen en enkel die die het beste gevoel geven of het interessantst zijn bijhouden. (= de pragmatische oplossing, of de positivo-oplossing, weg met de depri-dagboeken en de zeurpagina’s)
    9. Van elk dagboek een foto van de kaft maken. Vervolgens elk dagboek lukraak openslaan en een foto maken van de opengeslagen bladzijden. De foto’s bijhouden op een computer. (= de creatieve, luchthartige oplossing)
    10. Gewoon alle dagboeken bijhouden (= de angstvallige oplossing, niet kunnen loslaten).
    11. Online verkopen (= de zakelijke, materialistische oplossing, maar wie wil in vredesnaam ook maar een cent uitgeven aan een doos dagboeken van een nobele onbekende?)
    12. Alle mogelijke variaties op bovenstaande.

    Wat het wordt? Ik zou het voorlopig echt niet weten. Intussen herlees ik hier en daar, word ik beurtelings aangenaam en onaangenaam verrast, of word ik melancholisch of nog wat anders. Wat ik wel vaststel: herinneringen aan periodes verschillen meestal van de beleving zoals ik ze toen heb beschreven en van sommige dingen kan ik me helemaal niet herinneren ze ooit te hebben geschreven, hoewel ik mezelf erin herken. Voorlopig geen uitkomst dus. In afwachting toch alvast foto’s maken. En geef toe: mooi zijn ze wel.

     

     

    23 juni 2018

  • Fabuleus 50 of ouwe doos?

    Ik word vijftig. Nog niet helemaal heel binnenkort, maar toch. In september is het zo ver. Nu moet je weten dat ik de afgelopen jaren bij momenten met een mengeling van weerzin en benauwdheid aan alles wat dat getal voor mij betekende heb zitten denken: menopauze – ugghhh! – , nog meer rimpels, eventueel oprukkende kilo’s en vetrollen, slap vel, slapeloosheid, hormoon-rollercoasters met bijhorend idioot gedrag. Kortom, zieligheid en gruwel troef leek het mij. Ik kon er met de beste wil van de wereld niks positiefs aan ontdekken om de mistige kaap van 50 te ronden. Mijn echtgenoot suste tussendoor dat het allemaal heus wel zou meevallen en een man van een eind in de 50 verzekerde mij dat het allemaal alleen maar beter werd met de jaren voor intelligente mensen zoals ik. Dat laatste was mooi meegenomen als compliment, maar voor de rest vond ik dat ze vooral één detail over het hoofd zagen: zij zijn geen vrouwen, dus weten zij veel.

    vintage50

    Ik bespeur in de media een wat hijgerig discours over vrouwen van 50 en ouder dat vooral door vrouwen zelf wordt onderhouden (lees er Sonja Kimpen en Martine Prenen op na): ze tellen echt nog mee / nee, ze zijn niet oud / niet klaar om alleen nog koekjes te bakken en de geraniums water te geven. Tot en met het overspannen uitbazuinen van peptalk à la ‘een heel nieuwe levensfase’ / ‘begin lekker opnieuw’ / ‘nergens te laat voor’ / ’50 worden is fabuleus’. Met perfect gestileerde foto’s met de juiste lichtinval erbij zodat de intredende aftakeling nog niet al te zichtbaar is.

    Ik heb besloten dat ik het op mijn geheel eigen wijze ga aanpakken. Dat wil zeggen: wegkwijnen noch doen alsof 50 het nieuwe 35 is, niet flauw doen, niet in ontkenning gaan en wel zien wat zich aandient. Ik weet dat ik af en toe in stilte ga blijven gillen dat ik geen zin heb om een oud wijf te worden, dat ik met een zekere regelmaat de echtgenoot aan de kop ga zeuren en dat ik met enige afgunst ga zitten gluren naar een mannengezicht hier, een mannenarm daar waarvan ik vind dat die zoveel eleganter ouder worden dan mijn onderdelen. (Waarbij ik eerlijkheidshalve moet toegeven dat sommige mannen-onderdelen dan weer minder gracieus verouderen dan mijn equivalent, maar laat ik nu niet té veel in detail treden.)

    Wat ik ook ga doen: mijn zegeningen tellen. Ik ben bijna vijftig en nee, ik verga niet van de opvliegers, heb voorlopig hetzelfde figuur als 10 jaar geleden, nauwelijks een grijze haar en het maandelijkse klokje tikt nog tamelijk netjes. Ik heb van de natuur gewoon de tijd gekregen om er helemaal klaar voor te zijn, en dat ben ik nu wel zowat geloof ik. Op die grijze haren zit ik eigenlijk bijna te wachten omdat ik denk dat ze, geloof het of niet, flatterend zullen staan.

    Ik ging er helemaal van uit dat het in mijn lijf zou starten, het hele meno-gedoe, maar nee, sinds kort stel ik vast dat mijn hoofd het startschot heeft gegeven. Met de regelmaat van een klok ben ik kwaad, woedend, laaiend van ergernis en frustratie en slaan de vlammen net niet uit mijn haar. Want alle kut-klerezooi kan de hort op, inclusief alle verdomde lastpakken rond mij – euhm, sorry jongens – en ik sta klaar om mijn strijdwagen met 4 zwarte merries ervoor van stal te halen, denderend de straat uit te jagen en alles achter mij te laten. Godverdomme!

    Nu moet ik zeggen dat ik woede ken bij mezelf. Toen ik jonger was, had ik er af en toe flink last van, maar met de jaren was het op dat vlak wel wat kalmer geworden in de huishouding. Echtgenoot, Kinderen en ik kunnen nu vaststellen dat Hare Wilde Boze Ontembaarheid opnieuw de kop opsteekt.

    Maar ik herhaal: niet in ontkenning gaan en zien wat zich aandient. Woede dus voorlopig, en een verlangen om uit te breken. Geef Me Iets Anders, godbetert. Voorlopig verlaat ik huis en haard nog niet, maar ik voel dat het wel goed is, de evidenties die uit hun tuttige hoesjes worden geschud en op de grond in scherven vallen. In vraag stellen of ik altijd moet proberen om correct, verzoenend, sociaal wenselijk gedrag te vertonen. Niet dat ik dat eerder altijd deed (vooral Echtgenoot en Kinderen kunnen daarover meespreken, vrees ik), maar zelf voel ik het zo aan dat ik al mijn halve leven zo verdomd mijn best heb zitten doen en het nu misschien stilaan wat minder mag.

    Laverend tussen fabuleus – meer dan ooit vaststellend dat het leven veel kleine en grote snoepmomentjes heeft – en weerspannige ouwe doos – nee, ik wil pertinent geen botox, geen lifting en ja die stomme voorhoofdrimpels en die lijnen rond mijn mond zijn lelijk en diep en dat is dan maar zo – vaart mijn vrouwelijke-piratenkapiteinboot richting september. Als het zo uitkomt stuur ik de komende tijd nog wel eens een postkaartje.

     

     

     

    12 juni 2018

  • ‘Mais … vous ne me l’aviez pas dit!’

    Een paar decennia geleden liepen zijn weg en de mijne even parallel. Daarna gingen we verschillende kanten uit. Heel af en toe, met jaren tussenin, was er een miniem stapsteentje van contact. Onlangs leidden de ondoorgrondelijke stromen van de sociale media ons allebei naar hetzelfde evenement in de stad. We deden wat hele oude kennissen dan doen: bijpraten met een drankje. Zijn verhaal was voor mij verrassend en onvermoed, ogen-openend en treffend …

    belgium-2628337_960_720

    Ik belde aan. Het was donderdag om vijf voor elf – zoals altijd. Eerst sprak niemand. Dan klonk een stem die als het ware uit bed kwam:

    –      ‘Qui est-ce ?

    –      ‘Mais … c’est moi’.

    –      ‘Mais, c’est le 21 juillet !’, zei mijn psychanaliste die ik aanbad. ‘Je ne reçois pas aujourd’hui’.

    –      ‘Mais … vous ne me l’aviez pas dit.’

    –      ‘Non. Naturellement pas. C’est évident, non ? C’est la Fête nationale….’

    Zij en ik hadden het eindelijk gevonden – na zoveel maanden.

    Autisme.

    Een psychodiagnose bevestigde het: ‘Vermoedelijk autisme – “active but odd”’. Ik ben degene die je, sympathiek maar wat raar, aanspreekt aan de bushalte. Ik doe aan politiek om mensen op straat te kunnen aanklampen. Verder vond de psychologe zware hiaten in verwerkingssnelheid, stressbestendigheid, oplossingsvermogen en geheugen…

    Maar ik was opgelucht. En het internet leerde me dat ik niet alleen ben. Je rond de vijftig omdraaien en de puinhoop achter je zien ? En plots begrijpen waarom ? Zo zijn er velen.

    We brachten ons dochtertje naar een sportkamp. Het kamp werkt ook met autistische kinderen. Een mooie affiche vol bloemen vermeldde heel liefjes veel van wat ik ben : “Geef me bedenktijd als je iets zegt of vraagt” – “Als ik boos ben kan dat zijn omdat het te druk is. Laat mij dan maar eventjes. Alleen zijn helpt mij echt” – “Een vast plekje vind ik fijn” – “Raak mij liever niet onverwacht aan” – “Wachten of niets doen vind ik moeilijk” – “Praat langzaam en met korte zinnen” – “Verwacht niet van me dat ik je in de ogen aankijk. Ik ben dan snel afgeleid. Ik kan misschien beter luisteren als ik ergens anders naar mag kijken”. Ik voeg er enkele aan toe: mijn soldaatjes stonden altijd zorgvuldig in slagorde, maar vechten deden ze zelden. Ik heb ook nooit een model gevonden in andere mensen. Angst ligt op elk plekje van mijn huid. En heel problematisch: ik weet pas hoe ik een situatie zal aanvoelen wanneer ik me erin bevind. Is het een gebrek aan verbeeldingskracht?

    Onbewust gruwde ik voor wereldvreemdheid en isolement. Ik wilde ‘in het echte leven staan’. Ik koos voor het professionele leven dat het minst bij me paste: hyper-internationaal, met een massa sociale contacten. Onbewust koos ik vermoedelijk een beroep niet als beroep maar als therapie. Ik haatte de ontworteling die met verplaatsingen gepaard ging, maar besefte het niet. De contacten putten me uit.  (Een anekdote: ik leerde mensen in de ogen kijken, vermoedelijk toen ik aan de universiteit begon, maar wat ik niet kan is mijn blik doen glijden van een persoon naar een ander. Ik sprak op een receptie met een man. Zijn vrouw voegde zich bij ons. Ik kon haar niet begroeten. Wat ik ook nooit heb gekund is mensen aan elkaar voorstellen).

    Veel is nu stuk. En veel mensen heb ik kwaad gedaan. Of ik professioneel de berg weer wat op kan is niet zeker. Maar ik ken nu mijn beperkingen, en ik zal me niet meer in onmogelijke situaties stoppen. Ik geniet meer van kleine dingen, en ik kan me heel gezellig in mezelf terugtrekken. En vooral: ik ken mezelf. “Mensen met autisme begrijpen de ander niet goed”, dat weten we. Maar ik kende mezelf niet. In griezelfilms staat iemand voor een spiegel en ziet hij of zij niemand. Er bestaan zeer weinig foto’s van me. Ik vermeed die. Een Canadese vriend vroeg me telkens met veel aandrang: “How are you doing today?”. Ik werd altijd woedend. Zonder dat ik het begreep, deed zijn vraag me voelen dat ik niet wist hoe ik me voelde.

    1 juni 2018

  • Twee vrouwen om naar te luisteren (en laat die clichés nu maar los)

    Hier is een dubbele leestip voor je: Rachida Aziz (‘Niemand zal hier slapen vannacht’) en Rachida Lamrabet (‘Zwijg, allochtoon’). Lees minstens één van beiden, maar liefst allebei. Omdat hun stemmen zo nodig zijn in een tijd waarin ‘islam’ in de mond van zowat elke politicus van dit westers halfrond staat voor ‘probleem’ en ‘gevaar’. En ook omdat ze vrouwen zijn. Ze klinken verschillend, de twee Rachida’s. Aziz messcherp en razend kwaad, Lamrabet analytisch en appelerend. Ze hebben elk hun verhalen. Rachida Aziz schrijft hoe ze op haar 8e door eigen ervaring ontdekte wat racisme is. Hoe voor haar als dochter uit een eenvoudig migrantengezin een toekomst als poetsvrouw zowat vanaf haar geboorte was uitgestippeld, tot ze haar energie, frustratie en intelligentie verzamelde om zich uit die voorbestemming los te vechten. Ze las en bekeek alles wat relevant was voor haar situatie, trok haar eigen conclusies en werd mode-ontwerpster en schrijfster. Rachida Lamrabet werkte 16 jaar als juriste en ging ook schrijven, tot ze in 2017 bij gelijke-kansenwaakhond Unia werd ontslagen wegens een conflict over een artistiek project dat ze los van haar functie had gecreëerd.

    Ondanks die verschillende context lopen de ervaringen en boodschap van beide vrouwen ook opvallend gelijk. Allebei getuigen hoe hen als gekleurde vrouwen vaak flagrant het recht wordt ontzegd het maatschappelijk debat over de islam mee te bepalen, want ‘wij’ (lees: witte mannen) weten al wel hoe ‘jullie’ (moslims) in elkaar zitten. Hoe de media – als ze dan eens uitgenodigd worden tot spreken – hen liefst willen opvoeren als ‘de moslima’ die de clichés mag komen bevestigen in de krant of op tv en als vertegenwoordigster van een homogene groep wordt gezien in plaats van als een individu met een eigen mening, eigen projecten en dromen.

    Rachida Aziz haalt genadeloos uit naar het welbekende hameren door politici op de waarden van de verlichting die moslims zouden moeten respecteren. Ze toont met feiten en citaten aan dat de helden van die mooie verlichtingsidealen stuk voor stuk welgestelde witte mannen waren die vonden dat vrijheid en gelijkheid voor iedereen die eruitzag als zij voorbehouden moest worden, maar natuurlijk niet voor vrouwen of gekleurde mannen gold. Ze vindt tussen de plooien van de verlichting andere figuren, die niet de geschiedenisboeken haalden, maar die aan den lijve rechteloosheid ondervonden en wel opkwamen voor echte gelijkheid en vrijheid voor iedereen.

    Rachida Lamrabet gaat onder andere in op het kledingvraagstuk en stelt de vraag of – los van het feit of je een vrouw met een gezichtsbedekkende sluier in het straatbeeld of in boerkini op het strand stuitend vindt – de manier waarop iemand zich kleedt niet een kwestie is van mensenrechten en of vrouwen niet gewoon het recht hebben gevrijwaard te blijven van doorgaans mannelijke dwang. In de Arabische wereld gaat het om de dwang hun lichaam te bedekken, in het westen om het net niet te bedekken. Strikt genomen gaat het in beide gevallen om keuzevrijheid die wordt ontzegd en dwang die wordt toegepast.

    Potentieel kan je uit beide boeken een hoop citaten plukken en er een bevlogen tooggesprek over opzetten, maar ze lezen is alvast een goed begin. Gevolgd door doorgeven en aanbevelen in ruime kring.

    21 mei 2018

  • Soms

    Soms moet zij het lief ontlopen om niet te hoeven spreken
    en de vlucht vooruit nemen naar de top van het huis.
    Soms moet zij boeken om zich heen slaan en de lamp aanknippen ook al is het dag
    en haar koude voeten opnieuw tussen de lakens laten glijden
    waar goddank nog warmte van lijven bewaard ligt.
    Soms moet zij, het hoofd achterover, door de rechthoek raam staren
    en bekers blauw drinken en ook al lust zij geen warme melk, toch lijkt het daarop.
    Soms moet de ochtend herbeginnen en
    doet zij hem over zonder er een punt van te maken.
    Soms mag het bloeden wat haar betreft stoppen, maar het gaat door
    de dagen, de maanden, haar ondergoed.
    Soms wordt het later, zij weet het, het deert niet.

     

    10 mei 2018

  • 14 verhaaltjes over vrouw zijn

    Heel vaak zal ik in wat volgt zeggen ‘er was eens’ of ‘en dan was er ook nog’. Dat is niet omdat ik van sprookjes hou of omdat wat ik vertel verzonnen zou zijn. Integendeel, alles wat ik vertel is waar. Het is alleen dat mensen gemakkelijker iets onthouden als je er een verhaal over vertelt.

    1. Er was eens een onderzoekster die aan een theorie over de stress-respons werkte. Op een dag volgde ze de zoveelste lezing over de stress-respons bij ratten. Ze verwonderde zich erover dat ze in wat ze te horen kreeg, niets herkende wat overeenstemde met haar dagelijkse onderzoek bij mensen. Toen ze hierover in discussie ging met collega-wetenschappers, vertelde één van hen langs zijn neus weg dat haast alle studieresultaten bij dieren gebaseerd waren op onderzoek bij mannelijke ratten. Blijkbaar zijn er vrouwelijke onderzoekers nodig om te bedenken dat het misschien de moeite waard is om ook onderzoek bij vrouwelijke exemplaren van de soort te doen, en dat daar – wie weet, misschien – andere resultaten uitkomen.

    2. Toen ik in het 4e middelbaar zat was mijn leerkracht Frans een grote vrouw met een weelderig lichaam en lang golvend zwart haar. Ik zal haar mevrouw F. noemen, ze was van Italiaanse afkomst, streng in haar vak en tegelijk lachte ze graag en gul. Ik was 15 en ik begon Simone de Beauvoir te lezen, ‘Le deuxième sexe’. Een wereld ging voor mij open. Mijn moeder vond het een beetje zorgwekkend en sprak tijdens een oudercontact mevrouw F. aan. Mevrouw F. gaf geen krimp, integendeel, ze begon te stralen en moedigde mij aan om vooral zo door te gaan. Dat deed ik dan ook. Toen ik 20 was verkondigde ik: ‘Mama, ik ga waarschijnlijk nooit een langdurige relatie hebben, vele kortere relaties achter elkaar lijkt mij veel beter’. Mijn moeder maakte zich nog meer zorgen. Intussen ben ik 23 jaar getrouwd (ik heb er geen spijt van trouwens).

    3. En dan is er de strijd om gelijk loon voor mannen en vrouwen. Ik snap het wel, maar waarom gaat het dan alleen over het feit dat de vrouwelijke boekhouder of het vrouwelijke kaderlid hetzelfde moet verdienen als de mannelijke? Waarom gaat het er niet over waarom de sectoren waarin massaal veel vrouwen werken – toevallig of niet – die zijn waarin de laagste lonen worden verdiend, zoals het onderwijs en de zorg. Waarom gaat het er niet over dat dat sectoren zijn waarin – toevallig of niet – ook nog eens hopen vrijwilligerswerk wordt gedaan door vrouwen? In onze samenleving is de beste graadmeter voor de waarde die aan iets gehecht wordt of het in het BNP zit en of er geld voor gegeven wordt. Huishoudelijk werk en de zorg voor kinderen thuis – waarvan vrouwen nog altijd veruit het grootste deel op zich nemen – zitten niet in het BNP en worden op geen enkele manier financieel beloond. Voilà, zo kunnen we meteen de conclusie maken welke waarde onze samenleving daaraan hecht.

    4. Maar laten we het even over vrouwenlijven hebben. Ze zijn problematisch, helaas. De hele tijd zijn ze geketend aan hun vrouw-zijn, elke maand weer bloeden ze en daar is iets mee, het is een beetje vies en mysterieus en er in het openbaar over spreken of er ook maar iets van laten zien, dat doe je gewoon niet. Daar moet je mannen niet mee lastig vallen. En dan baren die vrouwenlijven kinderen en dat doet verdomd veel zeer en oh my god daarna hebben ze minstens een half jaar geen zin in seks. En als die vervelende functies eindelijk uitgewerkt zijn dan komt het pas: ok, ze bloeden dan wel niet meer maar dan hebben de dames hun menopauze. Ik weet het, we zouden er beter niks over zeggen, zo’n ouder wordend vrouwenlijf daar wil je toch niks mee te maken hebben zeker. Niks dan miserie trouwens die menopauze, het houdt echt niet op met die problematische vrouwenlijven.

    5. En dan hebben we het nog niet over Me too# gehad. Intussen is het zover en zijn zij de arme slachtoffers: als wij maar niet zo hard zeurden, als wij maar ietsje meer humor hadden, als wij maar eens deftig nee leerden zeggen, als wij maar niet constant dubbele boodschappen uitzonden vanuit ons decolleté.

    6. Een vraagje: wist je dat Robert Schumann – de componist – een vrouw had, Clara, dat zij een pianovirtuoos was en dat zij ook componeerde? Wist je dat Felix Mendelssohn – die andere componist – een oudere zus had, Fanny, dat zij honderden composities heeft gemaakt en dat sommige van haar stukken onder zijn naam gepubliceerd zijn, maar geen enkel onder haar eigen naam?

    woman

    7. Er was eens een man van achter in de 50 die met mij sprak over een vrouw van zijn leeftijd: ‘Zij ziet haar vrouwelijkheid wegdeemsteren en dat is normaal op haar leeftijd.’ Ik was te verbouwereerd om hem te vragen hoe het dan met zijn mannelijkheid gesteld was en of hij die ook zag wegdeemsteren en of dat ook normaal was op zijn leeftijd. Ik vermoed van niet.

    8. Een vrouw die de sterren van de hemel schrijft wordt ‘één van de beste vrouwelijke auteurs van haar generatie’ genoemd. De man die goed schrijft is gewoon ‘één van de beste auteurs van zijn generatie’. Blijkbaar kunnen vrouwen alleen met de top mee als je ze enkel met andere vrouwen vergelijkt. Of misschien is het ondenkbaar dat vrouwen in de categorie mens vallen en je ze dus ongeacht hun geslacht kan vergelijken met andere mensen – ja ook mannen – die toevallig met hetzelfde bezig zijn.

    9. In 2014 publiceerde Rebecca Solnit het boek ‘Mannen leggen me altijd alles uit’. Ze schreef dat vrouwen, ook uiterst professionele en deskundige vrouwen, routinematig beschouwd en behandeld worden als minder geloofwaardig dan mannen. Dat hun inzichten of zelfs hun gerechtelijk getuigenis worden afgewezen tenzij ze gevalideerd zijn door een man. Dat mannen de kwalijke gewoonte hebben dingen aan vrouwen uit te leggen, zelfs wanneer die vrouwen duidelijk over een grotere deskundigheid en kennis beschikken dan zijzelf. Ze verzon daar een nieuw woord voor, ze noemde het ‘mansplaining’.

    10. Er was eens de aarde. Nee, er is de aarde, en ze is er belabberd aan toe. Ik zie een connectie tussen de diep wanhopige situatie waarin onze aarde zich bevindt en onze patriarchale cultuur en waarden. Als je de scheiding maakt tussen het hoofd en de rest van het lichaam en de focus legt op rationaliteit, als je emoties en intuïtie als minderwaardig beschouwt en de natuur als één van de dingen waar we vrijelijk over kunnen beschikken en waar we boven staan, dan is dit het resultaat. Succesvol leven in onze tijd steunt op macht, winst, prestatie, competitie. In die eenzijdige focus zijn waarden als zorg, empathie, verbondenheid en aandacht voor spiritualiteit tweederangs. En is er niks mis mee om te vinden dat er nog meer olie en gas uit de grond mag worden gehaald – want aandeelhouders willen ook wat – als dat betekent dat op termijn een aantal eilandstaten door de zee worden verzwolgen en de gezondheid en het leven van elke mens en elk dier, behalve misschien wie op tijd zijn gepantserde bunker ingericht heeft, bedreigd wordt.

    11. En dan was er nog die man met wie ik zakelijk moest samenwerken – een jaar of 20 ouder dan ik. Hij permitteerde zich naar mijn zin iets te veel seksueel getinte opmerkingen. Niet rechtstreeks over mij, maar het stoorde, ik hoefde zoiets niet in onze contacten. Toen ik zonder er doekjes om te winden liet verstaan dat het moest stoppen, voerde hij als excuus aan dat in de professionele kringen waarin hij vertoefde dat helemaal niet ongebruikelijk was. Tussen haakjes: we bleven wel samenwerken en hij stopte ermee.

    12. Zo, en kunnen we dan nu de conclusies trekken: het is foute boel, het is kutzooi om het maar eens toepasselijk te zeggen, ocharme die vrouwen, ocharme wij, we zijn zo verdrukt, vernederd, onrecht aangedaan, worden zo slecht behandeld …

    13. Toch? Misschien, ja, maar we zijn soms ook onnozele miekes, trutjes, flauwe grieten en excuustruzen. We moeten ook in onszelf durven kijken. Durven we ook wel de confrontatie met onze eigen kracht aangaan en vanuit die kracht handelen, durven we in onszelf de wildheid, de natuur terugvinden en die gebruiken? Durven we uit het slachtofferschap treden en ons te gedragen alsof we dat allang achter ons hebben gelaten? Durven we onze rechten als vrouw zo evident vinden dat we niet meer gaan smeken en bedelen om onze waarden in de wereld te mogen zetten maar het doodgewoon doen zonder enige schaamte of twijfel? Durven we tijd nemen om onszelf en onze creativiteit te voeden en vanuit die inspiratie de wereld rond ons te beïnvloeden op onze manier, niet op de manier die van ons verwacht wordt door een op mannen afgestemde samenleving, niet door keihard te werken en zoveel mogelijk te proberen ‘one of the guys’ te zijn of hun goedkeuring te krijgen. We moeten het niet alleen doen, en we moeten mannen ook niet in de hoek zetten. Ik zou ze zo verdomd missen als ze daar allemaal in die hoek zaten. Zoals wij vrouwen onze authentieke vrouwelijkheid een beetje kwijtgeraakt zijn, zo zijn mannen ook van het pad van hun authentieke mannelijkheid af. Terwijl de combinatie van die twee nu net meestal de mooiste resultaten oplevert.

    14. We zijn sterk, oh ja, en dat weten we wel van onszelf, maar we vergeten het soms. ‘Gezonde vrouwen lijken op gezonde wolven. Ze delen bepaalde eigenschappen: een scherp waarnemingsvermogen, een speelse geest en een groot vermogen om zich aan iets te wijden. Wolven en vrouwen zijn van nature relatiegericht, onderzoekend, en bezitten een bijzonder uithoudingsvermogen en bijzondere kracht. Ze zijn sterk en intuïtief en bekommeren zich in hoge mate om hun jongen, hun partner en hun groep. Ze zijn er bedreven in zich aan voortdurend veranderende omstandigheden aan te passen: ze zijn uitermate standvastig en heel dapper.’

    Bovenstaande verhaaltjes schreef ik voor de workshop ‘Krachtig en creatief vrouw zijn’ die ik organiseer voor Villa VanZelf vzw. Het afsluitende citaat komt uit ‘De ontembare vrouw’ van Clarissa Pinkola Estes. Meer info over de workshop vind je hier.

    Sandra

    6 mei 2018

  • In treinen

    Af en toe stuur ik gedichten in naar wedstrijden of voor publicatie. Heel soms levert dat iets op, maar net zo vaak komt het neer op afwijzing. Schrijven is incasseren. In het beste geval krijg je feedback en kan je daar iets mee. Hieronder één van mijn afgewezen schrijfsels. De feedback van twee ‘echte’ dichters was: goed gemaakt, maar neigt toch te sterk naar de kolder, op het fraaie einde na. Nu hoef ik het met feedback natuurlijk niet eens te zijn. Gedichten schrijf je om te delen, dus deel ik het hier. En ook al is de sfeer licht, ik bedoel dit gedicht helemaal niet als kolder. Wat ik er wel mee wil zeggen: soms, wanneer je in een zware periode zit (zie laatste strofe), kan je door de kleine opmerkelijke dingen rond je te zien toch plots enige lichtheid ervaren. In treinen is dat zeker het geval af en toe. Tussen haakjes: alles gebaseerd op ware feiten (behalve het ei).

     

    In treinen

    In treinen gebeurt er nog eens wat.
    Er kotst er één,
    hij waggelt weg,
    een ander stapt er overheen.

    Een heer toont te veel been
    boven de sok.
    Na drie stations zakt hij ineen
    en glijdt de krant halfstok.

    Een tienermeisje zegt:
    ‘De kleinste maat is daar te groot voor mij’.
    Haar moeder – blik op locked –
    pelt traag een ei.

    Een jonge vrouw verdraagt de wapperende handjes van een reisgenoot,
    interpreteert zijn klanken met devoot gezicht.
    Is hij haar broer?
    Zijn kogelronde blik op elke koe en fiets gericht.

    En ik? In treinen mis ik minder.
    Tranen kunnen achter een hand.
    Ik beeld me in en blijk toch nog op weg
    naar jouw bevroren land.

    trein

     

    8 februari 2018

  • Vleugelpiano’s

    2120250-AKLUNKRW-7

    Vleugelpiano’s

    Vleugelpiano’s zijn zwart.
    Witte een gril van de natuur – zoiets als albino’s –, bruine een verwaarloosbare vergissing.
    Buffetpiano’s? Je weet toch waarom ze zo heten?
    Zet er wat schotels met hapjes op als je een feestje houdt en vergeet ze verder.
    Vleugelpiano’s dus. Mateloos onbescheiden, ruim in de schouders
    als die bink aan wiens arm je graag gezien wordt.
    Stemhebbend, ook met alle kleppen dicht.
    Oogstrelend, zelfs met een gehaakt kleedje en een vaas met plastic bloemen erop.
    Van te diep in hun zwart kijken word je stomdronken.
    Je kust ze ten afscheid als minnaars van wie je voelt dat het de laatste keer is.
    Om te knuffelen zijn ze te groot, maar bij liefdesverdriet kan je eronder gaan liggen
    en bij storm waaien ze niet weg.
    Je kan ze openklappen als oude voorraadkasten die op hun rug liggen en hun inhoud
    langzaam prijsgeven, je in leven houden als het erom spant.
    Vleugelpiano’s doen aan winstmaximalisatie.
    Foute noten liggen niet aan hen, hemelbestorming wel.
    Voor één ding moet je op je hoede zijn, kom niet te dicht.
    Ze slokken je op, ze lijmen je vingers vast.
    Ze wurgen je net niet met een snaar.
    Je bent euforisch. Voor je het weet verloren.

     

    Foto: Jan Chlebek

    22 januari 2018

Vorige pagina Volgende pagina

Maak een website of blog op WordPress.com

Reacties laden....
  • Abonneren Geabonneerd
    sandra roobaert
    Voeg je bij 64 andere abonnees

    Heb je al een WordPress.com-account? Nu inloggen.

  • sandra roobaert
    Site in de Reader weergeven
    Beheer abonnementenAanmeldenInloggen
    Deze inhoud rapporteren
    Deze balk inklappen